Oh nee, de kwakzalver blijft doktertje spelen

De Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunst zei ooit: dokter is een academisch vak.

Nu nodigen ze kwakzalvers zelfs op bijeenkomsten uit.

De Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunst (KNMG) bezint zich op haar standpunt tegenover alternatieve geneeskunde. Dit naar aanleiding van de strenge straffen die de medische tuchtrechter oplegde aan de drie artsen die wijlen Sylvia Millecam bijstonden bij haar ziekte. Twee werden deze zomer uit het ambt gezet, de derde al een jaar eerder.

Nu hadden de oprichters van de KNMG in 1849 (toen nog: NMG) allen een sterke afkeer van kwakzalverij. Zij wilden het medische vak geheel baseren op (natuur)wetenschappelijke kennis. Over een van de oprichters Molewater werd gezegd dat ‘tegen niets de pijlen van zijn vernuft zoo bijtend waren gerigt als tegen oppervlakkigheid, schijngeleerdheid en kwakzalverij’. Medeoprichter Ramaer en voorzitter Van Vollenhove lieten zich in 1858 en 1860 op vergelijkbare wijze uit. De KNMG-afdeling Rotterdam accepteerde in 1897 een homeopathisch arts niet als lid.

Dat alleen artsen geneeskunde mogen beoefenen, stond binnen de KNMG dus lange tijd niet ter discussie. Dat ging veranderen toen in de jaren 70 de zogenaamde alternatieve geneeskunde opkwam. Deze verwierf een dusdanig maatschappelijk draagvlak, dat de KNMG akkoord ging met een wetswijziging waarbij geneeskunde een vrij beroep werd.

Een handige zakenman die in het weekeinde een boekje doorneemt, kan nu dankzij de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG) de maandag erna een praktijk als homeopaat of acupuncturist beginnen. Tegen de tientallen niet-artsen die Sylvia Millecam tijdens haar lijdensweg met adviezen bijstonden, lijkt juridisch optreden daardoor onhaalbaar: het OM seponeerde de aangifte die de Inspectie tegen enkele van hen deed. Ook binnen de KNMG worden sinds de jaren 80 alternatieve artsen geen strobreed meer in de weg gelegd.

We zijn nu 25 jaar verder. Binnen de geneeskunde is de ‘evidence based medicine’ (EBM) opgekomen, die krachtig bewijs eist van de werkzaamheid van behandelmethoden. De EBM zou een brandstapel blijken voor de alternatieve geneeswijzen.

Zo maakte toenmalig minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) zich in 2005 zorgen over de capaciteiten van (homeopathische) artsen, die geloofden dat je met verdund water mensen kon genezen. En middels Europese regelgeving zal er volgend jaar vermoedelijk 19 procent btw op alternatieve geneeswijzen worden geheven, omdat men van mening is dat de medische betekenis ervan – net zoals die van cosmetische chirurgie – nihil is. Het weerhoudt ziektekostenverzekeraars er overigens niet van om in hun aanvullende pakketten een koppelverkoop aan te bieden van werkzame aanvullingen met alternatieve geneeswijzen.

Tegen de achtergrond van deze signalen uit beroepsgroep en samenleving, is de artsenorganisatie KNMG zich nu aan het bezinnen op actualisering van haar gedragsregels inzake de toelaatbaarheid van alternatieve geneeswijzen. Men zou verwachten dat de KNMG, gezien de bevindingen van de EBM, het accurate oordeel van minister Hoogervorst destijds, de uitspraak van de tuchtrechter en de fiscus, nu zal vaststellen dat geneeskunde toch echt beter weer een academisch beroep kan worden en dat artsen alleen reguliere geneeswijzen zouden mogen toepassen.

De voortekenen zijn echter allerminst gunstig. Recente uitlatingen van KNMG-prominenten doen zelfs het ergste vrezen. De wet BIG staat binnen de KNMG niet eens ter discussie en tijdens bijeenkomsten worden alternatieve artsen zelfs als gastspreker gevraagd.

Er is geen helderziendheid voor nodig om een voorspelling te doen: de KNMG zal trachten de kool en de geit te sparen. Artsen die hun patiënten knollen voor citroenen verkopen, zullen gewoon lid van de KNMG kunnen blijven. De pioniers Molewater, Ramaer en Van Vollenhove, die de geneeskunde tot een academisch beroep wilden verheffen, kunnen zich opmaken voor de spildraai in hun graven.

Dr. C.N.M.Renckens is vrouwenarts en voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.

Wie mag wat in de medische wereld? Lees daar alles over via nrcnext.nl/mijnnext