Levensavonden

Twee bisschoppen op leeftijd hangen de staf aan de wilgen: Martinus Muskens (72) van Breda en kardinaal Adrianus Simonis (76) van Utrecht. Allebei willen ze hun levensavond slijten in rustige uithoeken van het Brabantse land. Muskens wordt gewoon monnik in het benedictijnenklooster van Teteringen. Simonis trekt zich terug in Nieuwkuijk, in een complex van de Focolarebeweging, die de bijbel letterlijk wil naleven.

De twee bisschoppen zijn de belichaming van twee heel verschillende vormen van religiositeit, die in alle religies voorkomen: leerstelligheid en mystiek. Ad Simonis is een verkondiger van de leer, een zekerheidszoeker; Tiny Muskens is een eeuwigheidszoeker, een mysticus. Een paar citaten maken dat duidelijk.

Simonis: ,,Ik heb mij volledig met de katholieke kerk geïdentificeerd. Dat is gewoon de waarheid. We hebben een kerk met een heel duidelijke geloofsbelijdenis, een heel duidelijke leer. Wat dat betreft is er bij mij geen twijfel. De leer moet worden hoog gehouden.”

Muskens: „Wij geloven niet dat de Kerk, maar dat Christus de waarheid in pacht heeft. De vraag is niet ‘wát is de waarheid’, maar ‘wie is de waarheid’? Het gaat mij om de Christusfiguur, en dat is een liefdesrelatie.”

Het kost zekerheidszoekers meer moeite in het reine te komen met hun eigen eindigheid dan mystici. Simonis: „Ik zie de dood als een nauw poortje, waar je doorheen moet, als een ultiem eenzaam avontuur. Daarom hoef je niet naar de dood te verlangen.”

In Muskens’ laatste boek Opmaat tot eeuwigheid, schrijft hij over de dood. In het klooster wil hij de laatste fase van zijn leven wijden aan rust, stilte, gebed en broederschap. ‘Ik wil God naderen en het geheim van het leven. Ik hoop zo te ervaren dat de eeuwigheid die God is, niet alleen iets is voor na de dood. In onze westerse cultuur is de dood een vijand geworden: iets wat niet klopt, iets wat we moeten overwinnen. Terwijl we leven in een wereld waarin alles eindig is, aanvaarden we ons eigen einde niet. Als je wel accepteert dat de dood bij het leven hoort, dan wordt het een deel van je leven. Dan wordt je leven hier en nu beter, intenser. Omdat je vrede hebt gesloten met de dood.’

Deze rubriek geeft wekelijks antwoord op vragen over verschillende religies.