Een vitale microkosmos in zwart-wit

Omroepmedewerkers Sacha de Boer (NOS) en Stefan Heijendael (VPRO) portretteerden het Media Park in Hilversum. Hun beelden laten een levendige microkosmos zien.

Mirjam Keunen

Een open psychiatrische kliniek. Zo typeert nieuwslezer Philip Freriks het Media Park, waar ook de redactie van het NOS Journaal is gehuisvest. „Geen inspirerende omgeving”, oordeelt hoofdredacteur Hans Laroes over het bedrijventerrein in Hilversum waar de meeste Nederlandse tv- en radioproducties worden gemaakt. Eigenlijk is Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws nog het meest positief. „In alle lelijkheid heeft het wel iets.”

Ook nieuwslezeres Sacha de Boer (NOS) vond haar werkplek lelijk totdat ze er maandenlang rondliep met een camera: langs golfplaten studiocomplexen, betonnen kantoorgebouwen met een Oost-Duitse uitstraling, rommelige redactieruimten en parkachtig groen. „Ik rijd er nu veel vrolijker doorheen.” Ze denkt dat de negatieve beeldvorming te maken heeft met oude beelden die zich makkelijk in het hoofd nestelen maar moeilijk te verdrijven zijn. „In de jaren zeventig zijn veel saaie betonnen gebouwen neergezet, maar er is nu ook de experimentele architectuur van het Instituut van Beeld en Geluid en het kantoor van de VPRO.”

Samen met onderzoeksjournalist Stefan Heijendael (VPRO) laat De Boer haar kijk op het Media Park en zijn werknemers zien op de fototentoonstelling en in het gelijknamige boek Achter het Kijkglas. In het Instituut voor Beeld en Geluid zijn de foto’s verdeeld over drie categorieën: portretten van mensen die op het park werken, architectuur en sfeerbeelden achter de schermen. Het Media Park is op deze beelden een levendige microkosmos waar alle uitersten zijn vertegenwoordigd.

De Boer kijkt met het oog van de graficus naar gebouwen. De achterkant van Studio 23 fotografeerde ze bijvoorbeeld als een abstract spel van lijnen en materialen. Ook fotografeerde ze het perspectief van de nieuwslezer in Studio 8 en legde zo haar eigen uitzicht vast. Drie camera’s met autocue, een grote digitale klok en een tv met nieuwsbeelden staan voor haar presenteerplek. Het werkt vervreemdend. Het oog van de wereld komt uit een claustrofobische ruimte zonder daglicht.

Ze fotografeert in zwart-wit. „Dat vind ik het mooist, omdat het een foto terugbrengt tot de essentie.” Fotograferen beschouwt ze als „een professie” die ze al langer uitoefent dan de journalistiek. Naast haar werk als nieuwslezeres voert ze opdrachten uit voor onder meer persbureau ANP. Ze werkt nu samen met fotografen Ata Kando en Diana Blok aan het project Living Other. Fotomuseum Foam gaat deze „aanklacht tegen de behandeling van dieren” volgend jaar tentoonstellen. In het contemplatieve van de fotografie vindt De Boer een tegenwicht voor de vluchtigheid van het nieuws van alledag. „Fotograferen vergt een andere concentratie”, zegt ze. „Soms is dat gewoon wachten tot het licht mooi genoeg is.”

Dat geldt ook voor Heijendael, die werkt bij het radioprogramma Argos, dat is gespecialiseerd in onderzoeksjournalistiek. In de jaren negentig heeft hij zich toegelegd op onder meer theater- en dansfotografie. In zwart-wit fotografeerde hij omroepmedewerkers in een kelderruimte tegen een witte achtergrond. Met digitale montagetechnieken maakte hij vervolgens groepsfoto’s van mensen die in werkelijkheid nooit bij elkaar in een ruimte waren. Zo legde hij ‘bloedgroepen’ vast: journalisten, secretaresses, beveiligers, cateraars en danseressen. „In Argos draai ik geïnterviewden de duimschroeven aan, terwijl ik in mijn foto’s de kracht van mensen probeer vast te leggen”, zegt hij.

En dan zijn er de sfeerbeelden achter de schermen. De Boer: „Toen er een stroomstoring was bij de collega’s van RTL Nieuws ben ik meteen naar die redactie gegaan.” Die foto laat de landerigheid zien van mensen die ergens op wachten maar nu niets kunnen doen.

Tentoonstelling ‘Achter het Kijkglas’; t/m 24 maart. De opbrengst is voor Stichting Free Voice die zich inzet voor vrije media in Derde Wereld.Info: beeldengeluid.nl