Drank, drugs en liefde in opera Porgy en Bess

Familietheater: Porgy en Bess van Stichting de Vrije Val, door Frank Groothof. Tournee: t/m 21 juni. Inl: 0299-621462 of www.frankgroothof.nl

Wereldberoemde opera’s toegankelijk maken voor een breed publiek van kinderen én volwassenen, dat is de passie van Frank Groothof, theatermaker, acteur en nationale kindervriend. Na veelgeprezen bewerkingen van onder meer Don Giovanni, Boris Goedonov en Carmen is daar nu een bewerking van Porgy en Bess (1935). Noem ze maar op, de tijdloze klassiekers uit deze jazzopera van George Gershwin: I Got Plently O’ Nuttin, I loves you, Porgy, It Ain’t Necessarily So en natuurlijk het overbekende, maar nooit genoeg gehoorde Summertime. In Groothofs nieuwe familievoorstelling komen ze allemaal aan bod.

Met een goed geolied samenspel houdt jazztrio DIG d’DIZ de herkenbare melodieën vooral herkenbaar. In de vrije vertaling van Marjet Huiberts klinken de gezongen teksten niet onaardig. Maar zoals vaak met beroemde liedjes blijven ze diep verzonken in hun eerdere onnavolgbare vertolkingen. En dat is doorgaans niet in voordeel van de drie zingende acteurs. Want ja, de regenachtige weemoed van Billie Holiday, de rauwe eenzaamheid van Sam Cooke – zie dat maar eens te overtreffen.

Toch weet Groothof een geheel eigen draai te geven aan Porgy en Bess. De liefdesgeschiedenis tussen de kreupele bedelaar Porgy (Frank Groothof) en de mooie, aan coke verslaafde Bess (Marzieh Reyhani) begint in het theater, waar schoonmakers Sjonnie (Groothof) en Bep (Reyhani) de vloer aan het dweilen zijn voor Porgy en Bess, de opera die daar vanavond speelt. Al poetsend vertelt Sjonnie de opera precies na aan Bep. Zo komt het verhaal tot leven. Een voorstelling in een voorstelling.

Het duurt even, dat wel. Maar dan kom je er ook in, wat vooral te danken is aan het aanstekelijke ritme van Groothofs kameleontische rolwisselingen. Van de lieve Porgy verschiet hij naar de gluiperige loverboy, die Bess voortdurend ‘droompoeder’ onder de neus houdt. Met de onbetrouwbare behendigheid van een goochelaar tovert hij dan kleine, van kleur veranderende knipperlichtjes uit zijn witte vingertoppen. Drugs, drank, gokken, zo nu en dan een moord. Kindvriendelijk kun je het verhaal van Porgy en Bess niet noemen. Met humor en een uitgebalanceerde, maar nooit opzichtige moraal weet Groothof echter een speelse spankracht te behouden.

Eigenlijk zouden alle rollen gezongen moeten worden door zwarte acteurs, zo staat het althans in het testament van Gershwin. Maar al bij aanvang roept Sjonnie: „Nee, geen zwarte schmink! Want blank, zwart, spleetoog, brabo of tucker, het maakt niet uit. Dit verhaal is voor iedereen.”

Heel bewust distantieert Groothof zich van de discriminatiethematiek in de opera. Je kunt je afvragen waarom, maar die vraag vervaagt al snel. Porgy en Bess is wereldopera. Inderdaad, een verhaal voor iedereen.