‘Die Britten laten me gangsters na’

De Britten droegen gisteren Basra, de laatste van hun vier provincies, over aan de Iraakse autoriteiten. Maar in feite gaven ze Basra aan de shi’itische milities.

Generaal-majoor Binns (rechts) maakt zich op de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in de provincie Basra aan de Iraakse autoriteiten over te dragen. Foto Bruno Press/PA Photo Major General Graham Binns (right) prepares to sign a Memorandum of Understanding at a Press Conference in Basra Airport. Foto Bruno Press/PA Photo PA Wire/PA Photos

Vier en een half jaar na hun inval in Zuid-Irak hebben de Britten gisteren de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in de provincie Basra officieel overgedragen aan de Iraakse autoriteiten. Tekenend voor de afgenomen Britse invloed was dat de plechtigheid niet plaatshad in de stad Basra, maar op een militaire basis in de woestijn daarbuiten. Anders zou het te gevaarlijk zijn geweest voor de Britten.

„Ik kwam om Basra te bevrijden van zijn vijanden, ik geef het nu formeel terug aan zijn vrienden”, verklaarde generaal-majoor Graham Binns. Iraakse militairen en politie vierden de overdracht met een parade op de boulevard langs de rivier de Shat al-Arab.

Binns zonnige voorstelling van zaken gaat echter voorbij aan het feit dat de macht in Basra feitelijk al geruime tijd in handen is van shi’itische milities, die zich noch door de Britten noch door de Iraakse regering in Bagdad de wet laten voorschrijven. Extremistische militieleden worden onder meer verdacht van tientallen recente moorden op vrouwen die zich ‘immoreel’ zouden hebben gedragen. Ook economisch blijft de situatie voor veel inwoners van Basra precair.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken, David Miliband, die de plechtigheid op de basis buiten Basra bijwoonde, erkende dat de Britten „geen land van melk en honing” nalaten. Zo denken ook de inwoners van Basra er over. Uit een opiniepeiling, uitgevoerd in opdracht van de BBC, bleek vorige week dat 86 procent van de ondervraagden vindt dat de Britse aanwezigheid sinds 2003 per saldo een negatief effect heeft gehad.

Ook de politiecommandant van Basra toonde zich somber over de Britse erfenis. „Ze hebben me milities nagelaten, ze hebben me gangsters nagelaten en ze hebben me alle problemen van de wereld nagelaten”, zei hij tegen journalisten. Het is een publiek geheim dat de drie voornaamste milities kans hebben gezien te infiltreren in de veiligheidsdiensten. Vooral veel politieagenten doen na werktijd ook dienst als militielid.

De journalist Patrick Cockburn, die de oorlog in Irak al jaren volgt voor het dagblad The Independent, stelde vanmorgen dat Groot-Brittannië nooit helder voor ogen heeft gehad wat het wilde bereiken in Zuid-Irak. „Het struikelt nu weg terwijl er zeer weinig is bereikt en zijn militaire reputatie is gedeukt, na een conflict waarin een zege nooit mogelijk was.”