Pesten op het podium

Een interactieve theatervoorstelling over digipesten maakt leerlingen bewuster van de gevolgen.Jacqueline Kuijpers

Het Try-Out-theater heeft het vandaag niet makkelijk. In de aula van de Koninklijke Scholengemeenschap (KSG) in Apeldoorn is 2-mavo niet van plan om mee te doen aan de voorstelling over digitaal pesten. En als die sfeer er eenmaal in zit, is het lastig het tij te keren. Ondanks herhaalde verzoeken van voorstellingsbegeleider Frank Kupper staat niemand op. Weg interactief theater.

“Zo moeilijk hebben we het nooit gehad”, zegt Kupper later. Hij wijt het aan het lawaaierige ventilatiesysteem. De spelers moesten roepen om er boven uit te komen. “Dat werpt een drempel op voor leerlingen om mee te doen.” Het is het risico van het vak, zegt Ien van Nieuwenhuijzen, artistiek leider van het Try-Out-theater. “Toch denken wij dat meedoen de beste vorm is. Onze voorstellingen gaan over gedrag en je kunt de leerlingen wel zéggen wat ze moeten doen in bepaalde situaties, maar je leert beter hoe je kunt reageren en wat voor jou werkt door het zelf uit te proberen.”

Try-Out-theater maakt forumtheater, een interactieve vorm van leren, geïnspireerd door de methodiek van het Braziliaanse Theatre of the Oppressed (Augusto Boal, 1970). Het idee is dat jongeren, door zelf oplossingen aan te dragen voor het in de scène geschetste probleem, de consequenties ervaren van hun eigen handelen.

De voorstelling in Apeldoorn bestaat uit twee scènes. In de eerste scène krijgt een jongen via MSN te horen dat hij de hoofdrol mag zingen op de jaarlijkse muziekavond van de school. Het blijkt een ‘geintje’. In de tweede scène laat een meisje zich verleiden tot ‘flashen’: op verzoek van haar nieuwe vriendje trekt Janneke haar shirt uit voor de webcam en sleurt daarin ook haar vriendin Lonne mee. Die daar vervolgens spijt van heeft en bang is dat de beelden de school zullen rondgaan.

Voor de pauze durfde maar een enkele leerling mee te doen. Na de pauze gaat het beter. Het aardigst zijn de reacties van de jongens in de scène over ‘flashen’. Stuk voor stuk kappen zij het vriendje van Janneke af als die schrijft ‘laat je tieten zien’. De een slaat de laptop dicht met de woorden ‘Ben je helemáál klap van de molen!’ Een ander typt: ‘Dat doe ik niet, maar zullen we ‘doen, durven of de waarheid’ spelen?’ Jammer is wel dat het met de suggesties van de leerlingen meteen goed afloopt. Het vriendje van Janneke antwoordt meteen ‘cool!’ op het voorstel een spel te gaan doen. In het echte leven zou hij waarschijnlijk de druk opvoeren om zijn doel te bereiken. Van Nieuwenhuijzen knikt. “De afspraak is dat de tegenspeler met de scholier meegaat als hij of zij geraakt wordt door het idee dat deze oppert. In hoeverre we tegenwicht bieden is afhankelijk van het publiek. Hier waren we al blij dát ze meededen.”

Het bijzondere van Try-Out-theater is dat zij niet ‘hun’ voorstelling spelen, maar deze aanpassen aan de wensen van de school. De KSG heeft nog niet zo lang geleden te maken gehad met digitaal pesten en zoekt naar wegen om dit onderwerp bespreekbaar te maken. De voorstellingen van Try-Out zijn daarin belangrijk. Alle scènes zijn in overleg met de school geschreven. De voorstelling kaart op een herkenbare manier de problemen rond digipesten aan, maar zit niet te dicht op de realiteit – uit angst om leerlingen af te schrikken. Het idee is dat zij makkelijker praten door te doen alsof. “Je merkt dat voor leerlingen de drempel om over hun eigen ervaring te vertellen hierdoor lager wordt”, zegt Margo van Wijk, mentor van 2-havo. “Hun reacties op het stuk zijn aanknopingspunt om verder te praten. Wat is een geintje en wat is over de top? En waarom dan?”

Theatervoorstellingen zijn gemeengoed op veel scholen. Maar een klas die zonder voorbereiding naar een voorstelling gaat en er achteraf niet of nauwelijks over doorpraat, zal er weinig van meepikken. De KSG pakt het samen met Try-Out-theater daarom anders aan. Hier is de voorstelling voor de leerlingen onderdeel van een heel schooltraject rondom digipesten. Zo krijgen ook de ouders de voorstelling te zien en worden ook zij uitgenodigd mee te doen, in de rol van ouder. De docenten worden door het Try-Out-theater getraind in het omgaan met de reacties van leerlingen naar aanleiding van de voorstelling, om zo tot goede gesprekken te komen.

Zo hoopt conrector Sjoerd Schaaf dingen die zich buiten de muren van de school afspelen, zichtbaar te maken. “Veel kinderen zien het écht als een geintje om iemand voor de gek te houden op internet, maar ze beseffen niet wat het met een ander doet. Er is een enorme discrepantie tussen de simpele handeling op de computer en de gigantische consequenties die het kan hebben. Dat maakt dit probleem extreem ingewikkeld.”

www.try-out-theater.nl