Permanente verblijf van Polen valt volgens Planbureau mee

Gemeenten kunnen de toestroom van Polen nauwelijks aan. Was de migratiestroom te voorzien en blijven de Polen?

Zo’n 100.000 Polen zijn naar Nederland getrokken voor werk. In 2004 voorspelde het Centraal Planbureau (CPB) maximaal 10.000 immigranten per jaar door de EU-uitbreiding, meest Polen.

„Onze prognose was niet slecht”, vindt CPB-onderzoeker Rob Euwals niettemin. Het CPB onderzocht namelijk alleen permanente immigratie. En Euwals denkt dat die prognose van jaarlijks 10.000 arbeidsmigranten – de stroom houdt „een paar jaar” aan – realistisch kan blijken. Al zijn de onzekerheden groot.

Zo is een vergelijking met immigratie van Spanjaarden, van wie de meesten na enkele jaren teruggingen, moeilijk. Het welvaartsverschil met Oost-Europa is veel groter dan toen Spanje EU-lid werd. En met Polen is de afstand kleiner. Dat stimuleert migratie.

Maar woningkrapte hier zal de migratie juist afremmen. Euwals wijst ook op landen met grote binnenlandse welvaartsverschillen, zoals Duitsland, waar de interne migratie toch niet groot was. Zo verhuisde slechts 5 procent van alle Oost-Duitsers die in interviews hadden gezegd dit te overwegen.

Welvaartsontwikkeling is een grote factor. Eén procent minder groei in nieuwe lidstaten ten opzichte van de rest van de EU betekent 20 procent meer emigratie.

Ook het „netwerkeffect” is van belang. Als in een land al veel Polen zijn, groeit de aantrekkingskracht. Ook de geringe afstand maakt Duitsland aantrekkelijk. Maar Duitsland nam maatregelen, waardoor meer Polen naar Nederland gingen. Daarom is het bij Roemenen „heel belangrijk” te zien wat Duitsland doet. Minister Donner (Sociale Zaken, CDA) wil ze per 2009 toelaten, de Tweede Kamer wil uitstel. Euwals adviseerde in een notitie Polen per 2007 toe te laten, omdat conjunctuur en dus arbeidsbehoefte op een hoogtepunt zijn. Door de conjuncturele onzekerheid na 2008 moet Nederland „voorzichtig” zijn met Roemenen, al hebben die „een netwerk in Spanje en Italië”.

Tijdelijke aanwezigheid van Polen is volgens Euwals „gunstig” . Ze komen terecht in moeilijk vervulbare vacatures, omdat ze geen recht hebben op uitkering en dus geneigd zijn elke baan te nemen.