‘Heel Nederland moet tot cultuur toegang hebben’

In het cultuurdebat dat de Tweede Kamer volgende week voert, verdedigt het CDA de regionale spreiding van kunst. „Bij subsidies moet niet alleen kwaliteit worden meegewogen.”

Nicolien van Vroonhoven (CDA) Vroonhoven-Kok, N.J. Van (CDA) Kouwenhoven, Hans

De kunsthistorica Nicolien van Vroonhoven is afgestudeerd op de romantische schilderkunst uit de negentiende eeuw. „Maar mijn kunstvoorkeuren zijn verschoven, naar vormgeving”, vertelt Van Vroonhoven, Tweede-Kamerlid voor het CDA. Van Vroonhoven droomt van een nationaal museum voor design: „In Eindhoven of Tilburg, dat maakt niet uit.”

Het museum moet wel komen in de regio, en dan in een provincie die al veel doet met vormgeving – in dit geval Brabant Van Vroonhoven zal komende maandag in het Kamerdebat over de begroting van minister Plasterk (Cultuur) dan ook hameren op het belang van de regio: „Iedereen in Nederland moet makkelijk toegang hebben tot cultuur. Wij willen dat bij de toekenning van kunstsubsidies niet alleen de kwaliteit wordt meegewogen, maar ook de regionale spreiding.”

Deze wens van het CDA is het heetste hangijzer in het cultuurdebat. Het CDA heeft inmiddels de steun van een meerderheid in de Kamer. Voor Plasterk lijkt kwaliteit boven alles te gaan; in zijn recente nota Kunst van leven hamert de minister op ‘topkunst’ en ‘excellentie’. In het kunstenveld woedde afgelopen week een harde woordenstrijd tussen de provincies, die blij zijn met het CDA-voornemen, en de grote steden, die vrezen voor kwaliteitsverlies.

Hoe doe je dat eigenlijk, de regionale spreiding laten meewegen? „Door te kijken of de subsidies evenwichtig zijn verspreid over het land”, zegt Van Vroonhoven Maar afgelopen week twistten de provincies en de gemeente Amsterdam nog over de cijfers over de spreiding van de gelden. Van Vroonhoven: „Er is inderdaad geen helder beeld. Ik zal de minister vragen dat te geven.”

De versterking van culturele bolwerken buiten de Randstad is een oud stokpaardje van het CDA. De laatste jaren vindt de partij daarvoor meer gehoor dan vroeger. Dat is mede te danken aan Van Vroonhoven, die op de kop af 2033 dagen in de Kamer zit. Zij heeft mee geschreven aan het CDA-programma. ‘Haar’ cultuurparagraaf kwam voor een flink deel in het regeerakkoord, met extra geld voor amateurkunsten en erfgoed.

Van de beloofde 100 miljoen is alleen niet veel over, vreest Van Vroonhoven. „De bezuiniging van 50 miljoen waarmee dit bedrag zou worden gedekt, is voorlopig van de baan. En ook het Nationaal Historisch Museum wordt uit het extra geld betaald.” Dan blijft er maar 29 miljoen over voor bijvoorbeeld de amateurkunst. „Net zoals de breedtesport de topsport bevordert, zo willen wij met de amateurkunst de topkunst verbeteren.”

Zo wil het CDA dat kinderen hun vouchers voor cultuur niet alleen kunnen gebruiken voor museum- of bioscoopbezoek maar ook om zelf aan kunst te doen. „Kinderen die bijvoorbeeld naar de muziekschool gaan, zijn niet alleen kunstbeoefenaars maar ook toekomstige kunstliefhebbers.”

Het CDA houdt ook vast aan de kunstkoopregeling, die Plasterk wil afschaffen. Met deze regeling kunnen liefhebbers met overheidssubsidie hedendaagse kunst kopen. Om de 800.000 euro die dit jaarlijks kost te financieren wil Van Vroonhoven de eenprocentsregeling kortwieken. „Nu gaat bij elk bouwproject van de overheid een procent naar een kunstwerk. Zo is onlangs bij een verbouwing in de Kamer 160.000 euro uitgegeven voor een kunstwerk dat haast niemand ziet. Dat is geld over de balk smijten.”