EU gaat denken over verre uitdagingen

Op initiatief van de Franse president Sarkozy heeft de EU een ‘denkgroep’ ingesteld. Die gaat denken over de thema’s van de verre toekomst, volgens Sarkozy ‘uiteraard ook grenzen’.

Vermoeidheid en opluchting overheersten gisteren na de eindejaarstop van EU-leiders in Brussel. Vermoeidheid over de grondwetdiscussie van de afgelopen jaren. En opluchting dat het nieuwe Europese verdrag, om de EU doelmatiger te maken, eindelijk is getekend.

Gordon Brown, de Britse premier die donderdag met opzet te laat kwam voor de ondertekeningsceremonie in Lissabon, zei gisteren dat Europa zich bezig moet houden met „banen, welvaart, veiligheid en het milieu”. Hij herhaalde het een keer of tien. Brown kan zich geen nieuwe „institutionele discussies” voorstellen, zei hij ook een aantal keer. Een hoge EU-functionaris verzuchtte in kleine kring: „Als we het nieuwe verdrag geratificeerd krijgen, dan kan ik me niet voorstellen dat we gedurende mijn leven nog gaan praten over een nieuw verdrag.”

Europa wil vooruitkijken. Daarom hebben de EU-leiders gisteren een ‘denkgroep’ ingesteld, die zich moet bezighouden met de thema’s van de verre toekomst. De Spaanse oud-premier Felipe González wordt voorzitter. Als vice-voorzitters zijn Vaira Vike-Freiberga, de voormalige president van Letland, en oud-Nokiatopman Jorma Ollila aangewezen.

De denkgroep is een idee van de Franse president Nicolas Sarkozy. Die wilde graag dat de ‘groep van wijzen’ zich gaat buigen over de vraag of Europa in de toekomst verder moet uitbreiden. Sarkozy liet, voordat hij werd verkozen tot president, weten dat er wat hem betreft geen plek is voor Turkije in de EU. Maar Turkije is kandidaat-lid. Dat betekent dat het in principe welkom is, mits het aan alle criteria voldoet.

In Brussel werd ervan uitgegaan dat Sarkozy de denkgroep als een breekijzer ziet om in een later stadium de discussie over Turkije te kunnen heropenen.

Gaat dat nu gebeuren?

De opdracht van de denkgroep is met opzet ruim geformuleerd. De leden zullen zich buigen over uitdagingen voor de periode 2020-2030. Ook over Turkije? ,,Daar gaat het helemaal niet over”, aldus Brown. Groot-Brittannië is voorstander van Turkse toetreding.

In het mandaat worden de woorden ‘grenzen’ en ‘uitbreiding’ niet genoemd. Er staat wel in dat de groep moet kijken naar „ontwikkelingen binnen en buiten Europa en onderzoeken hoe de stabiliteit en welvaart van zowel Europa als de regio op termijn het beste kunnen worden gediend”.

Premier Balkenende zei dat die passage een aanknopingspunt is voor de denkgroep om zich wél over uitbreiding te buigen. Sarkozy was nog stelliger. „Uiteráárd gaat het ook over grenzen.”

Grondwet of nieuw verdrag: sommige dingen veranderen niet in Europa. Grote beslissingen worden meestal in kleine stappen genomen.

Na afloop van een top stellen de EU-leiders altijd ‘conclusies’ vast. Sinds jaar en dag staan daar aan het einde van het jaar enkele zinnen in over Turkije. Deze keer niet. Tegenstanders van Turkse toetreding kunnen dat uitleggen als een overwinning. Voorstanders zullen zeggen dat het niets te betekenen heeft. Volgende week zullen er naar verwachting namelijk weer twee ‘hoofdstukken’ worden geopend in de onderhandelingen met Turkije. Zo komt toetreding weer wat dichterbij. In totaal zijn er 35 hoofdstukken.

„De denkgroep kan politici een basis bieden om besluiten te nemen”, zei de Duitse bondskanselier Angela Merkel. „Maar ze kan de politieke besluitvorming niet afnemen van regeringen.”