Beweging helpt vrouwen vooruit

Women Win is de eerste internationale organisatie die gelijke rechten van vrouwen propageert door middel van sport. „Het woord ‘bewegen’ wordt bij vrouwen vooral met seks geassocieerd.”

Een Iraanse vrouw grijpt naar de bal tijdens een rugbytraining in Teheran. Foto AFP TO GO WITH AFP STORY OF ARESU EQBALI An Iranian female rugby player receives the ball from a team-mate during a training session in Tehran's Azadi Stadium, 21 October 2007. Despite Iran's strict Islamic dress code some women in the Islamic republic believe that they have found their perfect sport, rugby. Rugby and women may not seem an ideal combination in Islamic Iran but girls are taking to one of the toughest sports with enthusiasm, amid greater official encouragement for them to participate in physical activities. AFP PHOTO/ATTA KENARE AFP

Het had iets treurigs, twee weken geleden in de beurs van Berlage. De organisatie van het vrouwenfestival Women Inc had rond het middaguur een debat over vrouwen en sport geprogrammeerd. Vijf kwartier lang discussieerde Vera Pauw, bondscoach van het Nederlandse vrouwenvoetbalelftal, samen met drie minder bekende genodigden over de vraag hoe sport de emancipatie van vrouwen kan bevorderen. Maar hun vaak indrukwekkende verhalen waren aan weinigen besteed: er kwamen zo’n twintig mensen op het debat af.

„Vrouwen en sport is voor de meeste mensen geen hot issue”, zegt Astrid Aafjes, die namens de stichting Women Win het panel samenstelde. „Zelfs bij een feministisch festival staat het onderwerp niet hoog op de agenda. In de vrouwenbeweging wordt sport doorgaans als sluitpost beschouwd. Eerst moeten we vrouwen aan geld en een baan helpen, is het motto. Daarna kunnen we misschien een keer over sport praten.” Een gemiste kans, vindt de oprichtster van Women Win. Want sport staat aan de basis van tal van maatschappelijke veranderingen. „Je moet alleen door een andere bril kijken om daarvan doordrongen te raken.”

Het vorige maand gelanceerde Women Win is de eerste internationale organisatie die gelijke rechten van vrouwen propageert door middel van sport. Uit onderzoek van de Amerikaanse Women’s Sports Foundation blijkt dat scholieres die sporten niet alleen minder vaak roken, zwanger worden en minder suïcidaal zijn dan niet sportende leeftijdsgenoten, maar ook beter presteren op school en minder last hebben van overgewicht. „Sport biedt vrouwen een sociaal vangnet”, zegt Aafjes. „Door onderdeel uit te maken van een team, door te leren winnen en verliezen en door onder druk te moeten presteren beseffen vrouwen dat ze ook de toekomstige leider van hun dorp of zelfs land kunnen worden. Of het nou om voetbalsters in Afrika of in Amsterdam gaat: de effecten zijn overal hetzelfde.”

Voor de lancering van Women Win wist Aafjes een bedrag van 1,5 miljoen euro te werven. Voor volgend jaar werkt de organisatie met een begroting van bijna 1 miljoen euro. Het geld – afkomstig van sportfabrikant Nike en een aantal private fondsen – gaat naar bestaande projecten in Afrika, Latijns-Amerika, Azië, het Midden-Oosten en Europa. Zo ondersteunt Women Win onder meer een boksschool voor meisjes in Nairobi en een fitnessschool in Palestina. Volgens het Rwandese bestuurslid Felicite Rwema, die deel uitmaakte van het panel in de Beurs van Berlage, zijn de effecten van sport in conflictgebieden ongekend. „Al jaren proberen we in Rwanda de Hutu’s en de Tutsi’s te verzoenen (die sinds de genocide in 1994 in onmin leven, red.) Een moeizaam proces. Maar een van de dingen die daaraan bijdraagt is een project voor Rwandese voetbalsters in Kigali. Sporten is communiceren zonder woorden. En dat is de eerste stap op weg naar traumaverwerking.”

Maar ook in het vredige Nederland zijn de projecten van Women Win geen overbodige luxe. Zo rent er wekelijks een groep allochtone vrouwen – van wie de meesten voorheen geïsoleerd leefden – door het Amsterdamse Bos en Lommer. En organiseerde Women Win in samenwerking met de Cruijff Foundation voetbalclinics voor Marokkaanse meisjes. „In het Westen worden jonge vrouwen vaak op hun uiterlijk beoordeeld”, vindt Annelies Knoppers, die als bijzonder hoogleraar pedagogiek, sport en lichamelijke opvoeding werkzaam is aan de Universiteit Utrecht. „Het woord ‘bewegen’ wordt vooral met seks geassocieerd. Door te sporten kunnen zij hun lichaam op een andere manier ervaren. En juist in deze tijd, waarin sport steeds meer aandacht krijgt, is de maatschappelijke impact van fysieke prestaties groot.”

Huiselijk geweld, hiv-besmetting, tienerzwangerschappen, de geringe doorstroom van vrouwen naar topposities in de wetenschap en het bedrijfsleven – de sleutel voor al deze problemen ligt volgens Aafjes op sportief gebied. „Ik ben niet zo naïef om te denken dat we die kwesties binnen een paar jaar kunnen oplossen”, haast zij zich te zeggen. „Dat de emancipatie van vrouwen een tijdrovend proces is, dat zal niemand ontkennen. Maar ik ben ervan overtuigd dat wij dat spelenderwijs het beste kunnen volbrengen.”

Lees meer over Women Win via www.womenwin.org