Zwarte gat in Kiev

In Oekraïne, een van de grootste landen van Europa, heerst nu al tweeënhalve maand politieke chaos. Sinds de verkiezingen van 30 september is de staat stuurloos.

Het land, qua bevolkingsaantal ongeveer even groot als Spanje en in omvang vergelijkbaar met Frankrijk, droomt dat er ooit onderhandelingen op gang komen over een eventueel lidmaatschap van NAVO of EU. Intussen is Oekraïne een groeiende economische macht. Vooral dankzij de stijgende prijzen voor energie- en staalproducten floreren de ooit afgeschreven kolenmijnen en hoogovens weer. Er is in het land weer wat te verdienen. Omdat politiek en economie er stevig zijn verknoopt, biedt bestuurlijke macht er toegang tot materiële rijkdom en omgekeerd. Mede daardoor is er amper bereidheid tot het sluiten van compromissen.

Die weigerachtigheid om politieke concurrenten tegemoet te komen, begint Oekraïne nu echter op te breken. Bij de parlementsverkiezingen van eind september kwam de oppositionele Partij der Regio's van voormalig premier Janoekovitsj als grootste uit de buis. Janoekovitsj ontleent zijn macht aan het op Rusland georiënteerde noordoosten van Oekraïne. In 2004 was hij voorbestemd om staatshoofd te worden, maar de ‘oranje revolutie’ kwam ertussen. Zijn toenmalige tegenstander Joesjtsjenko, die toen uiteindelijk president werd, heeft deze overwinning echter nooit kunnen verzilveren, zijn bondgenote Timosjenko ging er met de buit vandoor. Haar ‘blok’ werd bij de laatste parlementsverkiezingen de op een na grootste partij. Eind vorige maand sloten beiden een akkoord. Niet winnaar Janoekovitsj maar Timosjenko zou zo premier worden. Ze dachten over een meerderheid van één zetel te beschikken.

Was die rekenmethode in een diep verdeeld land als Oekraïne al onverantwoord, de som bleek ook niet te kloppen. In het parlement haalde Timosjenko deze week tot driemaal toe steeds geen meerderheid. Scheld- en vechtpartijen begeleidden de stemmingen.

De politieke toekomst van Oekraïne wordt zodoende steeds duisterder. Tussen Wolga, Zwarte Zee en Karpaten ontwikkelt zich momenteel een zwart gat. Tijdens de oranje revolutie van 2004 wist de EU het politieke proces vlot te trekken. Dit keer zwijgt Europa. Dat contrast tussen begint zo langzamerhand pijnlijk te worden.