Paar uurtjes naar het tuincentrum om op te warmen

Voor hun rookgerei moeten gedupeerden naar Den Bosch. En ze zitten al twee dagen in de kou. Militairen op een ponton helpen mee om de kabels te herstellen.

Heesselt/Velddriel, 14 dec. - Jan van Rossum parkeert zijn auto voor de Spar in Velddriel. Als hij uitstapt laat hij een vloek ontsnappen. De kleine supermarkt is gesloten wegens stroomstoring, staat op de deur. „Ik kan nergens sigaretten krijgen”, bromt de senior. Het is 11 uur in de ochtend. Van Rossum is al in diverse omringende dorpen geweest, vertelt hij. Bij alle kruideniers stond hij voor gesloten deuren. Hetzelfde geldt voor de pompstations. „Ik zal voor mijn rookgerei misschien wel naar Den Bosch moeten.”

Ook veel scholen zijn dicht. Zoals de basisschool in Velddriel. Er is geen elektriciteit en binnen is het veel te koud. Verderop, in Zaltbommel, laat Jenny den Boer haar hondjes uit. „IJskoud is het in ons huis”, zegt de vrouw. Geen verwarming, geen gas, geen lampen, maar kaarsjes als verlichting. Sinds de stroomstoring gaat ze elke dag met haar man „een paar uurtjes” naar Intratuin in Rosmalen „om op te warmen en om koffie te drinken”. Den Boer voelt zich net zo ongelukkig als 12 jaar geleden, toen haar gezin wegens wateroverlast werd geëvacueerd. „Mensen die dit niet meemaken, kunnen zich niet voorstellen hoeveel ellende zo’n stroomstoring veroorzaakt.” In Kerkdriel gaat Egbert Jansen uit Arnhem zijn schoonouders ophalen. „Je kunt zulke oude mensen toch niet de kou laten zitten”, zegt hij.

Gisteravond, aan de andere kant van de Waal. Piet van den Heuvel woont in de uiterwaarden bij Heesselt. Het scheelde maar heel weinig of de dikke elektriciteitskabels waren op het dak van zijn huis gevallen. Enkele meters verderop staan twee gehavende hoogspanningsmasten. Het geknakte metaal is in dikke mist gehuld. „Een harde knal, geknetter en uit het raam zag ik vonken van de mast af komen, en toen ging het licht uit”, zegt Van den Heuvel. Snel haalde hij zijn kinderen uit bed, zette ze in de auto en reed een flink eind van de mast vandaan. Straks vallen die kabels nog op de kinderkamer, dacht hij. 112 bellen was zinloos: ook de gsm-antenne was getroffen, zegt Van den Heuvel.

In Heesselt ging gisteren het licht weer aan, maar aan de andere kant van de Waal bleef het in veel dorpen donker.

Militairen van de genie moesten er gisteren aan te pas komen om de tachtig meter hoge masten te bereiken. Met pontons werd een drijvend eiland gebouwd om bij de masten te kunnen komen. Wegens „tegenvallende reparatiewerkzaamheden” werden militairen vanochtend opnieuw naar Heesselt gestuurd om het drijvende eiland te vergroten.

Vanaf de dijk keken inwoners van Heesselt gisteravond naar de herstelwerkzaamheden. Ze zijn boos op Defensie. Piet van den Heuvel: „Iedere week komen de Apaches hier laag overvliegen. Dit gaat een keer fout, dacht ik laatst nog.” Joke de Jong: „Die helikopters zitten hier maar een beetje te stunten in polder. Levensgevaarlijk. Moet dat nu hier?” Onverantwoordelijk. Zo noemt ze de beslissing om zo dicht bij zendmasten te gaan oefenen. „En dan ook nog in het donker. Dat doe je toch niet!”

De Bommelerwaard en omstreken is een van de weinige plekken waar de helikopters van de luchtmacht nog op lage hoogte mogen oefenen.

Uitwijken naar andere plekken om te oefenen is schier onmogelijk: er zijn in Nederland nauwelijks nog plekken waar geen hoge masten staan, beschermde vogels vliegen, snelwegen zijn aangelegd, of veel mensen werken en leven. Veel oefeningen worden daarom in het buitenland gedaan, maar mede door de hoge kosten die daarmee gemoeid zijn, blijft Defensie ook in Nederland trainen. Meestal gaat dat goed, maar niet zelden veroorzaken oefenende militairen grote overlast.

In januari vorig jaar reden 68 auto’s op elkaar op de A28 bij Assen. De kettingbotsing veroorzaakte een enorme ravage en twee mensen raakten zwaar gewond. De oorzaak: rookpotten op een oefenterrein van Defensie, in combinatie met slecht weer, zorgden voor slecht zicht.

De Apache-gevechtshelikopter zorgde eerder voor onrust in de gemeente Nunspeet. Inwoners klaagden daar bij de gemeente over de laagvliegende heli’s. Afgelopen zomer kwam er op het gemeentehuis een filmpje binnen waarop te zien is hoe een Apache lang boven de Veluwse boomtoppen blijft zweven. Door de wind braken takken af die op de fietspaden belandden. Reden voor de gemeente om een brief aan het ministerie van Defensie te schrijven. Laagvliegen is tot daaraantoe, maar als oefenen schade aan het gebied berokkent, is voor Nunspeet de grens bereikt. „Dit leidt tot onveilige situaties die als bedreigend worden ervaren”, aldus de brief die dit najaar is verzonden. In januari vindt een gesprek plaats tussen de gemeente Nunspeet en het ministerie.

Defensie zal schadeclaims die voortkomen uit de stroomstoring in de Bommelerwaard „met alle redelijkheid bezien”, aldus het departement. Steun van militairen bij de reparatiewerkzaamheden geeft Defensie „uiteraard” voor niets. Minister Van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie) heeft gisteren excuses voor de overlast aangeboden aan de burgemeester van Maasdriel en de commissaris van de koningin in Gelderland.