Met de Porsche naar de lommerd

Wie staan daar, aan de vooravond van de Kerst, in de kou met hun neusjes tegen het raam gedrukt? Het zijn ’s werelds bankiers, en ze vragen hologig om de goedertierenheid van de gemeenschap. Ja, ze zijn fout geweest. Ja, ze hebben veel te grote risico’s genomen met al hun financiële constructies. En ja, nu vertrouwen ze elkaar niet meer en zitten ze zonder geld.

Woensdag gooiden vijf centrale banken in een gezamenlijke actie de zoveelste kalkoen naar buiten, in de vorm van extra liquiditeiten. Zeker voor de VS is het nieuw dat banken nu ook voorzien worden van extra beleningen, tegen een zeer breed scala van onderpanden. Dat was in Europa al wat langer het geval. Niet alleen staatsleningen en andere stevige beleggingen worden nu als onderpand geaccepteerd van banken om daar geld voor terug te geven. Ook de complexere hypotheekproducten waar het allemaal mee begonnen is mogen worden ingeleverd.

Het is alsof je naar de lommerd gaat met een goedkoop Chinees namaakhorloge en je daar de waarde van een echte Rolex voor krijgt uitbetaald. Het komt er hoe dan ook op neer dat centrale banken een deel van het probleem op hun eigen balans nemen. Dat betekent in wezen dat de gemeenschap de last draagt.

Er zijn twee grote verschillen tussen de bankiers buiten en het spreekwoordelijke meisje met de zwavelstokjes. Het eerste verschil is dat toen het arme kind uiteindelijk aan de kou bezweek, dat geen verdere gevolgen had. Bij de banken zit dat anders: zij zijn een wezenlijk deel van de maatschappelijke infrastructuur en mogen niet omvallen – op straffe van systeemcrisis waarbij de samenleving in het ongerede raakt. Ze moeten letterlijk worden gered.

Het andere verschil is dat het meisje te voet door de winterkou kwam, terwijl de bankiers kwamen voorrijden in hun Porsche. Want de Kerst is ook de tijd van de enorme bonussen die de bevolking van de dealingrooms ten deel vallen. Het tijdschrift Forbes schat dat bonussen en andere bijzondere compensaties op Wall Street over de eerste negen maanden van 2007 zo’n 94 miljard dollar bedroegen, 8 miljard meer dan in 2006. Het totaal aan afschrijvingen door de kredietcrisis bedraagt tot nu toe 70 miljard. Handelaren en managers van de aandelen-, grondstoffen en andere handel kunnen bonusstijging tegemoetzien van ten minste 5 procent. Alleen bankiers werkzaam in de gewraakte hypotheekobligaties moeten op een (zwavel)stokje bijten. Hun gemiddelde bonus bedraagt dit jaar naar verwachting slechts 1 miljoen dollar.

Maarten Schinkel