Godsdienst is wél het probleem

‘Waar blijven de gematigde moslims?” vraagt Ayaan Hirsi Ali zich af in de New York Times van 6 december. Aanleiding is de zaak van de 24-jarige vrouw uit Qatif, Saoedi-Arabië, die slachtoffer was van groepsverkrachting en veroordeeld werd tot zes maanden celstraf en tweehonderd stokslagen, omdat zij in een auto zat met een man die geen familie van haar was. Wat voor een god straft een vrouw die verkracht is?

Volgens Hirsi Ali zijn gematigde moslims zo stil over de gruwelijke misdaden die uit naam van hun geloof worden gepleegd, omdat de Koran hun dat opdraagt. Maar ook prominente vrouwenorganisaties hielden zich muisstil in deze zaak. Het lijkt wel alsof sommige feministes vrouwvijandige praktijken liever laten voortbestaan dan een godsdienst of cultuur te kritiseren.

In Nederland is het tegenwoordig bon ton om het ongelijk van Ayaan te ‘bewijzen’ aan de hand van de discussie die ze had met vier moslima’s in een blijf-van-mijn-lijfhuis een paar weken voor de moord op Theo van Gogh. De beelden waren te zien in het tv-programma NOVA. Aanleiding voor de discussie tussen Ayaan en de moslima’s was natuurlijk de film Submission.

Ayaans betoog dat de islam een obstakel vormt omdat de Koran moslimmannen expliciet toestaat geweld te gebruiken tegen ‘ongehoorzame’ vrouwen, vind ik steekhoudend. Een man die denkt dat geweld tegen vrouwen is toegestaan op basis van zijn geloof, zal niet gauw berouw tonen en moeilijk te behandelen zijn.

Dat één van de door Ayaan te ‘bevrijden’ moslima’s tijdens de discussie in het blijf-van-mijn-lijfhuis boos wegloopt, zegt mij niet zoveel. Nederlandse vrouwen zijn het ook niet altijd met mij eens. Ik vind het veel onthullender dat een moslima het ene moment uitroept dat Hirsi Ali geen koranteksten mag tonen op een bloot vrouwenlichaam „omdat de Koran dat verbiedt”, terwijl dezelfde moslima even later vertelt dat er mannen zijn die met een beroep op de Koran hun vrouw verkrachten.

Wie beweert dat geweld tegen vrouwen een kwestie is van cultuur in plaats van religie, miskent dat cultuur en religie communicerende vaten zijn. De afgelopen tien jaar zijn in landen als Egypte en Jordanië steeds meer vrouwen op grond van hun islamitische geloofsovertuiging een sluier gaan dragen. In dezelfde periode is het aantal eerwraakmoorden in de regio gestegen, terwijl eerwraak altijd als een louter cultureel fenomeen is geduid.

Niet voor niets viel de tweede feministische golf samen met de ontkerkelijking in onze contreien. Ook is het geen toeval dat – nu de ChristenUnie voor het eerst deel uitmaakt van de regering – een 24-jarige vrouw uit Boxtel is gearresteerd in verband met een abortus die ze in Spanje liet uitvoeren. De jonge vrouw heeft drie weken vastgezeten en mocht geen contact hebben met familie of vrienden. Afgelopen woensdag is ze vrijgelaten, na een storm van protesten van onder meer de actiegroep Women on Waves.

Uit onderzoek dat is uitgevoerd onder Turkse migrantenvrouwen in Duitsland blijkt dat 49 procent van de vrouwen te maken heeft met fysiek en/of seksueel geweld binnen het huwelijk. Een kwart van de vrouwen heeft haar (Turkse) echtgenoot pas voor het eerst ontmoet op de dag van het huwelijk. De helft van de vrouwen zegt onder druk te zijn gezet om te trouwen met een man die is uitgekozen door familieleden. Nog eens 17 procent van de vrouwen zegt gedwongen te zijn tot zo’n huwelijk. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de situatie onder Turkse en Marokkaanse vrouwen in Nederland beter is.

De grote godsdiensten – of het nou gaat om het christendom of de islam – zijn altijd de steunpilaren geweest van het patriarchaat. In naam van God en Allah zijn vrouwen door de eeuwen heen onderdrukt en uitgebuit. Ze zouden onrein zijn en mannen aanzetten tot ontucht. Dáárom werd de jonge vrouw uit Qatif veroordeeld tot gevangenisstraf en tweehonderd stokslagen, nadat ze door zeven mannen was verkracht. Dáárom moeten moslima’s hun haar en borsten bedekken.

Nederland heeft genoeg van Ayaan Hirsi Ali en haar strijd tegen de islam. Jan Peter Balkenende heeft haar gedesavoueerd op een wijze die een minister-president onwaardig is. Zijn aansporing (of was het een dreigement?) aan het adres van Ayaan („Ik adviseer je om weg te blijven”) lijkt rechtstreeks van Telegraaf.nl te zijn geplukt. Op de website van ‘wakker Nederland’ weten ze wel raad met haar.

Er valt best wat af te dingen op de frontale aanval die orkaan Ayaan heeft geopend op de islam. Te veel Nederlanders voelen zich door haar gelegitimeerd om hun racistische sentimenten de vrije loop te laten. Die sentimenten hebben zich uiteindelijk ook tegen Ayaan zelf gekeerd.

Persoonlijk had ik haar liever zien pleiten voor integratie naar New Yorks model, waar de ‘religie-in-ieders-hoofd’ buiten haakjes wordt geplaatst en migranten hun plek in de samenleving moeten verdienen door middel van werk. Ook voor allochtone vrouwen is betaald werk de snelste, zo niet de enige weg naar volwaardige maatschappelijke participatie.

Dat laat onverlet dat de uitlatingen van Balkenende onverteerbaar zijn. Om Job Cohen te parafraseren: Ayaan is nog wel ónze ‘rotmeid’. Excuses van de minister-president zijn op hun plaats.