Geen wondermiddel

In een gecoördineerde actie proberen centrale banken wereldwijd de kredietcrisis te bezweren.

Maar de vreugde blijkt van korte duur.

Help de banken de winter door. In een zelden vertoonde eensgezindheid namen de centrale banken van de VS, Europa, Canada, Zwitserland en Groot-Brittannië deze week gezamenlijk maatregelen om de kredietcrisis te bezweren. De laatste keer dat dit gebeurde was na de terreuraanslagen van 11 september 2001.

Na een reeks renteverlagingen en tientallen miljarden aan geldinjecties, grijpen de centrale bankiers naar onorthodoxe middelen. Ze lenen tientallen miljarden dollars aan bancaire instellingen in de VS én Europa, om via een lagere interbancaire rente de rust op de kapitaalmarkten terug te brengen. Reden voor de gecoördineerde actie is dat andere maatregelen tot nu toe niet werkten. Eerdere kortstondige oplevingen van de markten werden keer op keer tenietgedaan door slecht nieuws.

Hoe hoog de nood is bij de centrale bankiers, blijkt uit het soort maatregelen dat nu wordt genomen. Tot nu toe verstrekte het Amerikaanse centrale bankenstelsel, de Fed, noodfondsen aan een beperkte club banken. De veronderstelling was dat die banken op hun beurt het geld weer doorlenen aan andere commerciële banken die in geldnood zaten. Dat ‘automatisme’ bleek de afgelopen maanden niet te werken, omdat de aangesloten banken meer bezig waren met hun eigen eindejaarsbalans dan met het functioneren van de geldmarkt.

Gevolg is dat de ultrakorte rentetermijnen (voor leningen van een of enkele dagen) inmiddels enigszins genormaliseerd zijn, maar dat er nog steeds een probleem zit bij de rentes die net langer dan een jaar lopen. Die rentes zijn nog steeds absurd hoog, juist omdat banken op hun geld blijven zitten. Zo bleef de club banken die profijt had van de vorige acties van Fed en ECB beperkt.

Om er voor te zorgen dat meer banken gebruik kunnen maken van de Fed-dollars, zijn de fondsen nu ook opengesteld voor niet-aangesloten banken. Dat verklaart waarom de Fed 24 miljard dollar reserveert voor banken die dollars willen lenen van de ECB en de Zwitserse centrale bank. Voordeel voor commerciële banken is dat geld lenen bij een centrale bank nu anoniem kan. Toen eerder dit jaar van de Britse bank Barclays bekend werd dat zij had aangeklopt bij de Bank of England voor extra kredieten, was de bank meteen een paria.

Werkt de actie van de centrale banken deze keer wel? Daar leek het woensdag wel op. Beurzen veerden wereldwijd op, analisten spraken zich positief uit over de maatregelen.

Maar gisteren werd duidelijk dat de pret van korte duur was. De gunstige reactie op de financiële markten sloeg om, met koersdalingen als gevolg. Een zegsman van de Zwitserse centrale bank gaf gisteren toe dat het verstrekken van extra liquiditeiten niet zaligmakend is, en dat de terugkeer van onderling vertrouwen bij banken de enige oplossing is. Dat kan nog wel even duren. De Amerikaanse banken Bank of America en Wachovia waarschuwden nog voor nieuwe tegenvallers, het Britse Northern Rock maakte een nieuwe afschrijving bekend, en de hypotheekbank HBOS stelde gisteren dat de crisis nog zal voortduren. Het geld van de centrale banken is kortom voorradig, een wondermiddel is het niet.