Boodschappenmensen zijn we

De breed uitwaaierende verzen in Anne Vegters nieuwe bundel lijken nonchalant en grappig. Totdat je erover gaat nadenken.

Anne Vegter: Spamfighter. Gedichten. Querido , 40 blz. € 16,95

Dit zijn de slotregels van het gedicht ‘Negen’ uit de bundel Spamfighter van Anne Vegter:

In de zekerheid van een aantal onopgeloste vraagstukken

leidde ik een blank leven in een stad van grote mensen,

in de zekerheid van een aantal onopgeloste vraagstukken.

Spamfighter is Vegters derde bundel en hij verschilt nogal van haar eerdere werk. In haar eerdere poëzie, met name in de sterke en vitale bundel Aandelen en obligaties (2002), zag je iemand die een leven tracht te leiden in een stad van grote mensen. De verzen buitelden over elkaar heen en overtoeterden elkaar als ongeduldige taxichauffeurs. Dat alles had een vaart als haastige forensen in een jachtig spitsuur. Het waren bizarre, springerige, spetterende gedichten, flodderig en vol leven.

In Spamfighter hoor je minder van het gedruis van de stad van grote mensen. In kalme, breed uitwaaierende versregels wordt in alle rust ingegaan op precies die vraag: hoe te leven in de zekerheid van een aantal onopgeloste vraagstukken. En zoals de herhaling in de slotregels van het gedicht ‘Negen’ bijna klinkt als een bezwering (in de zekerheid, in de zekerheid, laat het in godsnaam zo zijn dat het een zekerheid is), zo lijkt de bundel als geheel er niet zozeer op uit te zijn een hand van die vraagstukken op te lossen als wel om precies dat zeker te stellen: dat er in godsnaam voldoende onopgeloste vraagstukken mogen zijn.

Deze bundel gaat over raadsels, die we allemaal zo broodnodig hebben. Deze poëzie is een ‘spamfighter’ omdat zij een firewall wil opwerpen tegen de stortvloed aan kant-en-klare oplossingen van al onze problemen die ongevraagd over ons wordt uitgestort.

Ik had hem zo lang niet gezien

dat ik niet wist of hij er beter of slechter aan toe was

dan de vorige keer.

Het is het raadsel van de vriendschap in een notendop. Hoe treurig is het om je vriend zo lang niet te hebben gezien dat je niet eens meer kunt waarnemen of er sprake is van vooruitgang dan wel voortgaande aftakeling. Of eigenlijk is het helemaal niet treurig. Het is het mooiste dat er is, dat je het hebt kunnen bereiken om je vriend te zien zoals hij is, terwijl de vraag of dat beter dan wel slechter is dan de vorige keer volslagen irrelevant is geworden. Die vraag doet er niet meer toe. Als je hem al zou stellen, zou je het antwoord niet eens kunnen geven. De paradox is dat je je van je vriend moet verwijderen om hem te kunnen zien zoals hij is. En dit alles is zo nonchalant gezegd. Het is zelf grappig. Totdat je erover gaat nadenken.

Natuurlijk gaat het allemaal over u en mij. Het gaat over het zachtaardige wonder van het lege, zinloze leven dat wij tegen beter weten in dan maar zo’n beetje proberen te verdragen. Het is heel mooi gesuggereerd in het gedicht ‘Gamma’:

Zoals aan de schouders van boodschappen-

mensen de avond hangt, daar kan ik iets mee.

Wat een treurig beeld. Wat pijnlijk herkenbaar. We weten het, eigenlijk zijn we allemaal boodschappenmensen. Met hangende schouders schuifelen we de avond tegemoet. Maar de dichter zegt: ‘Daar kan ik iets mee.’ De kunst is om het raadsel te zien in deze mismoedige werkelijkheid. De mensen met hun zware boodschappentassen aan hun schouders, aan wie het leven geen boodschap lijkt te hebben, vertellen ons misschien toch iets waardevols, iets wat lijkt op een boodschap.

We hebben verdiend, gezocht, gekocht, tijd

gerekt, instemmend geknikt bij thuisblijven.

Dat is wel een heel bondige manier om ons dagelijks leven samen te vatten. Het enige wat wij nog zoeken is wat wij zoeken tussen verdienen en uitgeven. We zijn coöperatief. We knikken instemmend als de ander zegt dat hij liever wil thuisblijven. We knikken instemmend nadat we zoveel mogelijk tijd hebben gerekt.

‘Of ga jij toch liever ergens anders drinken?’

Dat is de vraag: gaan we thuis drinken, ergens anders, of drinken we hier nog wat? Meer vragen zijn er welbeschouwd niet.

Het werd die dag weer zaterdagavond met kans

op zingeving. We deden het hart-en-hersenspel:

1. wat is het verschil tussen Puma en Hema

2. noem iets wat lijkt op verlies

3. beschrijf op gretige toon een tatoeage

Het is allemaal erg goed gezegd. Het werd die dag niet zomaar avond, maar zaterdagavond, voor de zoveelste keer. En we weten allemaal wat dat betekent. Er is kans op zingeving. Je wordt al moe als je eraan denkt. Gelukkig is die kans op andere dagen van de week te verwaarlozen. Het spel dat moet worden gespeeld, doet denken aan de adviezen die Georges Perec geeft om het wonder in je eigen leven te ontdekken (maak een lijst van alle bedden waarin je hebt geslapen; beschrijf de straat waarin je woont en denk na over de functie van alles).

Spamfighter is een uitstekende remedie tegen de spam van het dagelijks leven. Iedereen zou er een moeten hebben.