Verzonnen misdaad en het echte werk

Je kunt veel leren over politie en misdaad op de televisie. Weet iedereen bijvoorbeeld al wat een profiler is?

Nee?

Een profiler werkt bij een recherchedienst en maakt profielen. Van misdadigers. Meestal nogal rare misdadigers, type personen dat met een integraalhelm op hun hoofd in een vrachtauto gaat rijden om stellen in oldtimers van de weg te drukken en hun lichamen mee te nemen, of een vrouw die in haar jeugd door haar vader in het bos is verkracht en daarom, zo zegt zo’n profilerig type dan, „nu dus wil zien hoe andere vrouwen verkracht en vernederd worden”.

Als er geen profiler bij is, doen ze het gewoon zelf in het rechercheteam – heel veel krankjorume psychologische verklaringen geven. Gisteravond kon je op RTL4 en Veronica naar Bones kijken, iets met heel veel schilderachtig opgestelde mummies, Criminal minds en Profilers. Wil wel eerlijk toegeven dat ik ze niet allemaal uitgekregen heb, te meer daar op Nederland 1 nog Midsomer murders te zien was, een misdaadserie van het ouderwetse soort met een plattelandscommissaris, kleine grapjes en een laag tempo. Het is reuze oubollig, maar verfrissend vergeleken bij de drie andere die sprekend op elkaar en op nog een heleboel van die series lijken.

De rechercheurs daarin praten altijd als Kwik, Kwek en Kwak, om de beurt een zinnetje, terwijl ze om het lijk in het laboratorium heenlopen (series met patholoog anatomen erin zijn hot) of naar gruwelijke foto’s kijken. Er is altijd een jonge vrouw bij die met een enorm uitgestreken gezicht heel veel technische kennis oplepelt, genre: „een ruptuur in het bekken duidt op een val van grote hoogte” en dan trekken de twee andere types razendsnel verdere conclusies of profilen een beetje over de misdadigers die onveranderlijk zwaar gestoord zijn.

Het is niet eens leuk eng, het is alleen maar heel erg bedacht.

De Avro had weer eens een gezellig profiel van een echte misdadiger, of -ster in dit geval: ‘la Bella Bettien’, een Nederlandse vrouw die in de Colombiaanse drugshandel verzeild raakte, in Rome werd opgepakt, een deal sloot met de Italiaanse recherche en na twee jaar vrij kwam om spoorloos te verdwijnen. Of ze rijk is geworden van haar domme gedoe wist niemand, en de profilers van vaderlandse bodem hadden niet veel interessantere verklaringen te geven dan „ze had graag de aandacht”.

Zozo.

De echte misdaad zagen we pas laat op de avond, en die zag er volkomen anders uit dan plattelandsinspecteurs en beeldschone pathologen denken: Milosevic on trial. In het echt zeggen misdadigers met uitgestreken gezichten nergens van te weten en nergens verantwoordelijk voor te zijn, in curieuze stapelingen van argumenten. Zo hoorden we Milosevic zeggen, na de bewering van een Amerikaanse generaal dat hij van tevoren al wist van de moorden in Srbrenica : „Leugens! Daar hebben wij nooit over gesproken... Ik ben nooit in de positie geweest om generaal Mladic bevelen te geven. Generaal Mladic heeft daar geen mensen geëxecuteerd, dat waren huurlingen.”

Het maakte op zijn zachtst gezegd geen sterke indruk, maar intussen is het toch onmogelijk gebleken tot zoiets als een veroordeling te komen. Soms denk je dat de dood van Milosevic in zekere zin de redding van dat proces is geweest, het eindeloze getouwtrek en alle vertragingen en ontkenningen en bange getuigen die hun getuigenis weer introkken, deden er ook niet veel goed aan.

We kregen ook nog een keer het gruwelijke filmpje te zien, althans een stukje daaruit, waarin de paramilitaire ‘Schorpioenen’ Bosnische mannen executeren. Dan zie je eens te meer het verschil tussen verzinsels en werkelijkheid. Hier niks geen ik-ben-vroeger-zelf-door-mijn-vader-verkracht gezichten, maar gewoon schreeuwen, schieten, weglopen, wenken – bezig zijn. Je werk doen. Het hoofd koel houden.

Toen Milosevic eenmaal dood was, bekende zijn advocaat ‘even gehuild’ te hebben. „Hij was een goed mens”.

marjoleine de vos