Veel meer dan Tina’s man

Ike Turner is de grond-legger van de rock-’n-roll. Bekend werd hij als boze echtgenoot van Tina. Met haar brak hij door de grenzen van funk, soul, rock en pop.

Ike Turner, die gisteren in een voorstad van San Diego op 76-jarige leeftijd overleed, zal vermoedelijk vooral de geschiedenis in gaan als de mishandelende echtgenoot van Tina Turner. Maar zijn bijdrage aan de popgeschiedenis is groter dan die van drugsgebruiker met de losse handjes. Turner is een van de grondleggers van de rock-’n-roll.

Die status heeft Turner vooral te danken aan het nummer Rocket 88 uit 1951, hoewel het op naam staat van Jackie Brenston and the Delta Cats. Waarom producer Sam Phillips – die enkele jaren later Elvis Presley ontdekte – Ike Turner niet de credit gaf die hem toekwam, is nooit opgehelderd. Maar feit is dat Rocket 88, geschreven door de toen 19-jarige Turner, alle kenmerken van de vroege rock ‘n’ roll al in zich droeg: een stuwende backbeat, een vervormde elektrische gitaar (dankzij een defecte versterker) en een tekst over de geneugten van auto’s en meisjes.

De Oldsmobile 88, een stoere auto, was de naamgever van het nummer, dat werd opgenomen door de muzikanten van Ike Turners Kings Of Rhythm. Met die groep speelde Turner al geregeld in de omgeving van zijn geboorteplaats (Mississippi). Hij werkte verder als talentenscout, studiomuzikant en producer voor diverse labels, zoals Sun van Sam Phillips en het beroemde rhythm and blues-label Modern. Turner was intussen opgeschoven van piano, zijn oorspronkelijke instrument, naar gitaar, waarop hij een gemene, hard scheurende stijl ontwikkelde.

In 1958 ontmoette hij de jonge zangeres Anna Mae Bullock, die hij al snel omdoopte tot Tina Turner. De Ike And Tina Turner Revue werd, vooral dankzij Tina’s felle, raspende zang en dynamische podiumgedrag, een succesvolle act die moeiteloos door de stilistische begrenzingen van funk, soul, rock en pop brak. Ike And Tina Turner scoorden diverse hits, maar aan de meest legendarische, River Deep Mountain High, kwam Ike niet te pas. Producer Phil Spector wilde hem er in de studio niet bij hebben.

In 1976 verliet Tina hem. In haar autobiografie I, Tina, verfilmd als What’s Love Got To Do With It, wordt breed uitgemeten hoe Ike, in toenemende mate verslaafd aan cocaïne, haar mishandelde en bedroog. Ze haalde haar gram met een succesvolle solocarrière, terwijl Ike bijna ten onder ging aan drugs en problemen met de politie. Hij zat gevangen toen hij en Tina in 1991 werden opgenomen in de Rock And Roll Hall Of Fame.

De laatste jaren leek het tij te keren. In zijn autobiografie Takin’ Back My Name gaf hij zijn visie op de relatie met de vrouw die zijn naam is blijven dragen. Turner speelde mee op Demon Days, de tweede cd van de cartoon-supergroep Gorillaz. Zijn eigen album Here And Now uit 2001 won een WC Handy Award en werd genomineerd voor een Grammy, die hem uiteindelijk begin dit jaar ten deel viel voor het sterke Risin’ With The Blues van vorig jaar. In dat jaar was Turner ook te zien bij de concertenreeks Night Of The Proms in Rotterdam.

Bekijk optredens van Ike Turner en een interview op nrc.nl/kunst