Trein meldt nog niet alles

Toen in een aantal treinen al informatieschermen voor de reiziger waren geïnstalleerd, koos NS plotseling voor een ander systeem. Gevolg: er zijn nog steeds geen schermen.

„Dames en heren, welkom in de trein van Groningen naar Den Haag”, zegt de vertrouwde vrouwenstem van NS. Tezelfdertijd verschijnen op een helderblauw beeldscherm de namen van de tussenstations met de verwachte aankomsttijden. Even later is op een kaart van Nederland de route te zien. Aansluitend volgt reclame.

Dit is een proefopstelling van PIAES Passenger information and entertainment system. Als dit systeem ‘live’ zou gaan, zouden reizigers in de trein én op het station real time worden voorzien van alle benodigde actuele reisinformatie, ook over vertragingen en aansluitingen. NS-dochter Strukton kreeg na een openbare aanbesteding het contract voor het informatiesysteem, waarvan de software werd ontwikkeld door de firma Infologic. De eerste treinen met PIAES werden al afgeleverd, tot NS in maart 2007 plotseling koos voor een ander product, Smart Connection van KPN. Dit project mislukte: vorige week maakten NS en KPN bekend dat de kosten te hoog en de geschatte opbrengst te laag zou zijn.

Volgens projectmanager Jack van Gelderen van Strukton is het achteraf jammer dat NS met KPN in zee is gegaan. „We waren in maart teleurgesteld over de koerswijziging van NS. PIAES was een prachtig product. KPN was er bij de aanbesteding juist uitgegooid, nu kwamen ze weer naar binnen.” Strukton werkte daarna samen met KPN. „Je wilt niet weten hoeveel tijd en dus geld er voor ons in is gaan zitten.”

De directeur van Infologic, Rudolf Rijsdijk, onderschrijft dat. „KPN kwam bij ons binnen en zei dat wij rommel hadden gemaakt. En dat terwijl de informatiesystemen voor passagiers op Schiphol en andere grote luchthavens al jaren op onze software draaien.”

NS kwam de afgelopen vier jaar herhaaldelijk met aankondigingen over een informatiesysteem voor reizigers. Begin dit jaar zou het er van komen. PIAES was door alle betrokkenen goedgekeurd en Strukton was bezig met installatie in de eerste gerenoveerde intercitytreinen. Maar op 14 maart stuurde NS een brief aan Strukton waarin stond dat wegens „moverende redenen” alsnog van PIAES werd afgezien. NS zei meer toekomst te zien in Smart Connection, een nog te bouwen systeem van KPN voor actuele reisinformatie, internet en infotainment. NS vroeg Infologic de rekening te sturen voor gedane inspanningen. Van Gelderen. „De schermen moesten we er weer uit halen.” NS zou verder gaan met KPN, dat andere software én andere hardware wilde gebruiken.

Infologic-directeur Rijsdijk had steeds gewaarschuwd dat de samenwerking tussen NS en KPN gedoemd was te mislukken. „Ik denk dat KPN noch een ander bedrijf op dit moment in staat is om binnen een redelijke termijn een goed werkend informatiesysteem te maken zoals het onze”, zegt Rijsdijk. „PIAES heeft bewezen kwaliteit. Dat vindt NS zelf ook. We kunnen het stante pede alsnog installeren.”

Richard de Leeuw, de verantwoordelijke projectmanager bij NS, erkent de kwaliteit van PIAES. „Het is een prima systeem, dat we in veertig Koplopers zouden inbouwen. We kwamen tot het inzicht dat KPN met een beter product kwam, en dat paste in alle 1.200 intercitytreinen. De kosten zouden worden gefinancierd door reclame-inkomsten over de looptijd. Eerst in de uitwerking daarvan merkten we dat de kosten veel te hoog zouden worden.” De Leeuw zegt dat NS „zeer teleurgesteld” is in het mislukken van Smart Connection. „We balen dat we de reizigers deze diensten nu niet kunnen bieden.” Teruggaan naar PIAES voor alle treinen zou wel kunnen, denkt De Leeuw, „maar tegen dezelfde hoge kosten als het systeem van KPN”.

Morgen heeft Strukton een overleg met NS over reizigersinformatie en daarbij zal PIAES opnieuw worden besproken. Een mogelijkheid om dit systeem alsnog te redden is het loskoppelen van de internetfunctie en de reizigersinformatie, denken de managers van Strukton. Het geschikt maken van treinen voor breedbandinternet vereist namelijk de aanleg van kabels tussen rijtuigen. Dat kost veel tijd en geld. Maar schermen met reizigersinformatie, draadloos met ‘de wal’ verbonden via GPRS of UMTS, is volgens Strukton eenvoudig uit te voeren, tegen lage kosten. Jack van Gelderen: „We kunnen binnen acht weken beginnen met de installatie van PIAES, zonder internet, tegen niet al te hoge kosten.”

Minister Camiel Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) stelde vorige week 15 miljoen euro ter beschikking om de informatievoorziening van NS vlot te trekken. Is dat genoeg? De Leeuw: „Ik doe geen mededelingen over de werkelijke kosten. Maar we zaten in onze begroting voor Smart Connection met een gat van tientallen miljoen euro’s. Dan weet u het wel.”

De Kamerfractie van de SP wijst op het Vervoerplan 2007, waarin NS zich heeft gecommitteerd aan installatie van schermen vanaf april dit jaar. Fractiemedewerker Laurens Ivens: „Deze afspraak werd niet nagekomen omdat er een beter bod lag van KPN. Dit bod wordt nu niet nagekomen. De reiziger heeft voorlopig nog steeds geen informatieschermen, terwijl dit al lang beloofd was en de techniek er klaar voor is.”