Onverschrokken coureur met de eeuwige jeugd

Michel Vaillant is als coureur net zo beroemd als Michael Schumacher of Ayrton Senna. Jean Graton creëerde een stripfiguur, die griezelig echt lijkt.

In de wereld van de stripverhalen zijn de avonturen van autocoureur Michel Vaillant een bijzonder verschijnsel. De verhaallijn is voorspelbaar, de dialogen zijn matig, terwijl het uitlaatgehuil van voortrazende bolides grafisch wordt weergegeven in forse belettering. In alle mogelijke varianten beheersen VROOAP, VROOAR en ROOARR de pagina’s.

Michel Vaillant wordt echter al een halve eeuw in de armen gesloten door voornamelijk jeugdige autosportliefhebbers. Voor hen werd de eeuwig jonge, onverschrokken held met een hart van goud een voorbeeldfiguur. Het gaat in de verhalen van Vaillant bovenal om auto’s en racebanen die gedetailleerd worden weergegeven.

Decennialang was Jean Graton, schepper van Vaillant, kind aan huis op de circuits. Met een camera legde hij het ‘circuitmeubilair’ als reclameteksten, vangrails, garageboxen, wedstrijdtorens en tribunes vast als uitgangspunt voor een zo natuurgetrouw mogelijke weergave van het spektakel.

Bestaande coureurs doken regelmatig op in de strip, terwijl teams en merken realistisch werden geschetst. De in Frankrijk geboren Graton (Nantes, 1933) bezocht als tienjarige met zijn ouders de 24-uursrace van Le Mans zodat het geen verbazing wekt dat de beroemde wedstrijd vaak figureert in zijn werk.

De oorlog dwarsboomde Gratons plannen om te studeren voor industrieel ontwerper. Hij vestigde zich in 1947 in Brussel „met slechts een potlood op zak en een koffer vol ambitie”, zoals hij het omschreef in een speciale uitgave ter gelegenheid van het twintigste jubileum van zijn boeken. In de ‘hoofdstad van de strip’ vond hij werk als tekenaar bij gerenommeerde uitgaven als Robbedoes en Kuifje. Hij specialiseerde zich in sport en automobielen.

Voor een eigen signatuur kreeg hij de kans doordat de uitgever een held wilde die een tijdje mee zou kunnen, wat de verkopen zou bevorderen. Op een zondagochtend zag Graton zijn buurman samen met zijn zoons vertrekken om een motorcross te gaan rijden. De buurjongens droegen de namen Michel en Jean-Pierre: pasklare namen voor Gratons hoofdpersonen. Vijf korte verhaaltjes van vier pagina’s verschenen 1957 in Kuifje. In 1958 volgde het eerste Michel Vaillant-verhaal, De Grote Match. De held was geboren, maar „tevens een oprechte, sterke en dappere vriend”, zoals de uitgever het noemde.

De fantasie van de tekenaarauteur was onuitputtelijk. Zijn lezers zagen Vaillant evolueren als coureur, terwijl hij in de beste traditie van de strip nauwelijks ouder werd. Alle aspecten van de autosport komen aan bod in verhalen met pakkende titels als De gemaskerde racer, Nummer 13 aan de start, Olie op de renbaan, Het noodlot, De vervloekte safari of Het Helse circus.

Vaillant werd beroemd. Er waren zelfs toeschouwers die hem tijdens de 24 uursrace in Le Mans wilden opzoeken. Sleutelfiguren uit de autowereld, zoals Enzo Ferrari en Henry Ford II, toonden hun waardering voor Michel Vaillant in de genoemde jubileumuitgave. Na een geschil met de uitgever in 1981 gaf Graton zijn werk voortaan zelf uit.

Hij bedacht nog steeds de scenario’s en maakte als altijd gebruik van een kleine groep medewerkers, onder wie zijn zoon Philippe. Enkele jaren geleden nam Philippe de zaak over. Hoofdrollen blijven echter voorbehouden aan circuits en auto’s die het theater vormen voor de ongebreidelde fantasie van de familie Graton.

Op 15 en 16 december houdt Strip Turnhout een overzichtstentoonstelling van 50 jaar Michel Vaillant. Ziewww.michelvaillant.com