‘Noordpool in zomer 2013 ijsvrij’

Al binnen zes jaar kan het drijvende zee-ijs rond de Noordpool ’s zomers bijna helemaal zijn verdwenen. De Noordelijke IJszee is dan ijsvrij en schepen kunnen van Spitsbergen rechtstreeks oversteken naar de Beringstraat.

Die verwachting heeft de Amerikaanse onderzoeker Wieslaw Maslowski gisteren uitgesproken in San Francisco, waar de Amerikaanse Geofysische Unie vergadert.

Tot nu toe werd de zomer met een ijsvrije poolzee niet vóór de helft van de eeuw verwacht. Na het dramatische ijsverlies van afgelopen zomer was dat moment door sommigen vervroegd tot 2040. Maslowski, verbonden aan de Naval Postgraduate School in Monterey (Californië), verwacht dit nu al in 2013. Hij ontwikkelde een fijnmazig regionaal klimaatmodel dat de waargenomen afname van de zee-ijsbedekking rond de Noordpool goed nabootst.

De meeste modellen, zoals die van het VN-panel voor klimaatverandering IPCC, slagen daar niet in. De gangbare modellen zijn grofmazig om de beschikbare supercomputers niet te overbelasten. Maslowski combineerde met een kunstgreep grofmazige mondiale en gedetailleerde lokale berekeningen.

Alleen modellen met hoge resolutie kunnen de aanvoer van warmte naar de Noordpool door zeestromingen voldoende nabootsen, meent hij. Verder moet meer dan nu rekening worden gehouden met de dikte van het zee-ijs, in plaats van met de uitgestrektheid.

In november lieten Maslowski en collega’s in Computing in Science & Engineering zien hoe acceptabel hun ijsberekeningen zijn. Voor dat artikel konden de laatste ijswaarnemingen, met het dramatische verlies van afgelopen zomer, nog niet gebruikt worden. Met de nieuwe gegevens komt Maslowski’s model op 2013 uit.

Maslowski erkent per e-mail dat de in San Francisco gepresenteerde resultaten niet geheel door vakgenoten zijn getoetst. Maar diverse onderzoekers hebben laten weten niet langer te geloven in 2040 als de eerste zomer met een ijsvrije IJszee. De kentering zal inderdaad veel eerder komen, denken zij. NASA-klimaatonderzoeker Jay Zwally houdt zelfs rekening met 2012.

Lees het stuk van Maslowski via nrc.nl/wetenschap