Nigella Lawson is gulzig

De Engelse kookschrijfster en televisiekok Nigella Lawson was onlangs in Nederland om haar nieuwe kookboek Nigella’s Express te promoten. Zij wil dat iedereen zonder schaamte van eten geniet.

Een missie heeft kookboekschrijfster Nigella Lawson niet. Althans niet zoals haar collega Jamie Oliver, die ze bewondert om zijn kruistocht tegen fabrieksvoedsel en te dikke kinderen. Hooguit wil ze uitdragen dat je schaamteloos van eten mag genieten. Zij was onlangs in Nederland om de vertaling van haar laatste boek Nigella Express te promoten. „Eten is een zinnelijke bezigheid. Net als seks speelt het zich af op het raakvlak van schaamte en genot. In mijn recepten gaat het in de eerste plaats om dat genieten. Ik begrijp werkelijk niet wat er mis is met het gebruik van een beetje room en boter.”

De tv-kok laat geen gelegenheid voorbijgaan om te onderstrepen dat zij gulzig is. Tijdens een gesprek met Hanneke Groenteman, voor een zaal met fans, vertelt ze hoe vriendin Ruby Wax haar eens uitmaakte voor een junkie, altijd op zoek naar de volgende fix. Wanneer ze na afloop van het gesprek door haar uitgever wordt meegetrokken naar een tv-optreden, graait ze snel een bitterbal van een langskomende serveerschaal. „Bitterballen zijn lekker”, glundert ze de volgende ochtend in de bibliotheek van het Amsterdamse Ambassadehotel. De stamppot-met-een-kuiltje-jus die ze bij Pauw & Witteman, in een jaren vijftig filmpje voorbij had zien komen, leek haar ook erg appetijtelijk.

De bloemrijke, sensuele taal waarin ze over eten schrijft en de wellustige manier waarop ze in haar kookprogramma’s in een stuk chocoladetaart hapt, zijn haar handelsmerk geworden.

Het woord gastroporno, ooit door haar uitgevonden om de close-up voedselfotografie van haar kookboeken te typeren, wordt vaak op haar persoon geplakt. Het etiket deert haar niet. „Mannen vinden het nog weleens shockerend wanneer een vrouw een stevige eetlust heeft. Maar wanneer ik mijn vingers voor de camera aflik, doe ik dat niet om te koketteren. Ik doe het omdat ik het eten wil proeven.”

Je zou Lawson de koningin van het thuiskoken kunnen noemen. In haar boeken geen cheffy sauzen en liflafjes, maar huiselijke recepten als geroosterde kip met kruiden, cheesecake en wentelteefjes met sinaasappel. Ze geeft graag een ietwat decadente draai aan klassiekers. Custard maakt ze met Sauternes en ham kookt ze in Coca Cola. „Koken is helemaal niet zo moeilijk. Je moet het gewoon doen. Mijn moeder geloofde in kinderarbeid en zette ons aan het werk in de keuken. Ik doe nu hetzelfde met mijn kinderen, zodat ze het op een natuurlijke manier leren. Iedereen die nog niet kan koken raad ik aan te beginnen met koken voor zichzelf. Wanneer je voor jezelf kookt, hoef je niet te stressen over eventuele mislukkingen en kun je ontdekken wat werkt en wat niet.”

Wie Lawson ooit een tomaat heeft zien snijden of kruiden heeft zien hakken, ziet meteen dat zij niet is opgeleid als kok. Over koken schrijven was geen uitgestippeld plan. Na haar studie letteren in Oxford werkte ze als journaliste voor The Sunday Times en Vogue. Ze werd gevraagd restaurantrecensies te schrijven voor The Spectator. Toen haar echtgenoot Times-columnist John Diamond keelkanker kreeg, besloot ze thuis blijven om voor hem en hun kinderen te zorgen. Terwijl John zieker werd en nauwelijks kon eten, troostte zij zichzelf met koken en verdiende de kost door erover te schrijven. Haar eerste boek How to Eat, droeg ze behalve aan haar moeder en zus – beiden overleden aan kanker – ook op aan haar stervende man.

Nigella Lawson benadert in haar boeken en de tv-series haar publiek alsof het haar beste vrienden zijn. In Engeland wordt ze regelmatig bekritiseerd om die familiaire toon. Waarom, zo vragen critici zich af, pretendeert deze upperclass dame – dochter uit een huwelijk tussen oud-minister van Financiën Nigel Lawson en de welgestelde Vanessa Salmon, auteur en getrouwd met multimiljonair Charles Saatchi – net zo gewoon te zijn als de gemiddelde Britse huisvrouw?

Wanneer ze in een van haar programma’s op een bus springt om boodschappen te gaan doen in de supermarkt, wordt daar schande van gesproken omdat de bus, inclusief figuranten, blijkt te zijn ingehuurd. Zij zegt: „Typisch van die dingen waar journalisten zich veel drukker over maken dan mijn publiek. Ik doe regelmatig zelf mijn boodschappen. Meestal via internet, wat ik vreselijk handig vind, maar ook gewoon in mijn lokale supermarkt. En ja, ik geef veel geld uit aan eten, maar dat deed ik ook al toen ik het niet had. Ik weet gewoon dat mijn lezers en kijkers het prettig vinden dat ik hen aanspreek alsof ze bij mij in de keuken staan. Zij hebben veel meer met mij gemeen dan met al die testosterongedreven koks die tegenwoordig de televisie domineren. Mannen koken om zichzelf te bewijzen. Vrouwen om harmonie te creëren.”

Nigella’s Express 391 blz, uitgeverij Contact, € 34,90; Eerder schreef zij Hoe te eten en Hoe word ik een goddelijke huisvrouw. Ook is er de dvd Nigella Bites.