Kabinet wil toch kruisraket kopen, nu voor F-16’s

Het kabinet wil toch kruisraketten aanschaffen. In een recente brief meldt staatssecretaris Van der Knaap (Defensie, CDA) aan de Kamer dat hij F-16’s wil uitrusten met enige tientallen van dergelijke wapens.

Van der Knaap (CDA, Defensie) heeft daarmee zijn opvolger De Vries (CDA) kort voor zijn vertrek opgezadeld met een politiek gevoelige kwestie. Van der Knaap wordt binnenkort burgemeester van Ede.

Het gaat om de JASSM (spreek uit: djezm) die vergelijkbaar is met de Tomahawk die vanaf schepen wordt gelanceerd. De plannen zijn opmerkelijk. Minister Van Middelkoop (ChristenUnie, Defensie) zag in mei van dit jaar juist af van de aanschaf van Tomahawks, omdat de Nederlandse krijgsmacht toch nooit zou deelnemen aan conflicten met „een hoog geweldsniveau”. Van Middelkoop besteedde het geld liever aan de opleiding en werving van personeel – en aan de vredesoperatie in Uruzgan.

Coalitiepartij PvdA is niet gecharmeerd van de voorgenomen aanschaf. Kamerlid Eijsink: „We kijken in beginsel hetzelfde tegen de JASSM aan als toentertijd tegen de Tomahawk.”

Ze is over de timing van het voorstel tot aankoop van zo’n controversieel wapensysteem evenmin te spreken. „De staatssecretaris kwam hier nota bene mee vlak voor hij zijn vertrek aankondigde.” De Vries volgt Van der Knaap op 23 januari op. „We hebben nu dus eigenlijk te maken met een lame duck.”

De recente brief van de staatssecretaris stelt dat de kosten van de JASSM en de investeringen in de benodigde infrastructuur en reserveonderdelen commercieel geheim zijn. In de Studie grote oppervlakteschepen uit 2005, over de toekomstige capaciteiten van de krijgsmacht, worden wel bedragen genoemd: de JASSM zou 300.000 euro per stuk kosten. Over precieze aantallen JASSM’s die Defensie wil aanschaffen, wordt in geen van beide documenten gesproken. Maar de studie uit 2005 noemt een totaal gereserveerd bedrag van 27 miljoen euro. Het gaat dus om hooguit negentig kruisraketten, die in 2009 operationeel moeten zijn.

De JASSM en de eveneens conventioneel geladen Tomahawk – niet te verwarren met de nucleaire verwant uit de Koude Oorlog – zijn praktisch inwisselbaar. Zoals het rapport uit 2005 stelt: de JASSM en de Tomahawk zijn „beide kruisvluchtwapens pur sang”. Allebei zijn bedoeld om van grote afstand belangrijke doelen zoals commandocentra en hoofdkwartieren te vernietigen. En beide zijn daartoe voorzien van een explosieve lading van 450 kilo springstof.

Er zijn ook verschillen: het bereik van de JASSM is volgens dezelfde studie uit 2005 vijfhonderd kilometer en dat van de Tomahawk is vijftienhonderd kilometer. Maar dat verschil is deels schijn, omdat de JASSM kan meeliften met de F-16, die dankzij het bijtanken in de lucht een bereik heeft dat alleen wordt beperkt door het uithoudingsvermogen van de piloot.

Lees het rapport en meer over de JASSM via nrc.nl/binnenland