Diabeet in Leiden krijgt insulinecel van donor

Voor het eerst in Nederland is een suikerpatiënt behandeld met de insuline producerende cellen van een donor. Dat maakte het Leids Universitair Medisch Centrum, dat de transplantatie enkele weken geleden uitvoerde, deze week bekend. De 39-jarige vrouw hoeft nu minder van het hormoon insuline te spuiten.

Bijzonder aan de behandeling is dat de ziekte bij de bron wordt aangepakt, want defecte insuline producerende cellen zijn de oorzaak van diabetes type 1. Die cellen zijn bij de patiënte nu vervangen. De transplantatie is echter experimenteel, en is voor slechts enkele tientallen Nederlandse patiënten per jaar geschikt. Nederland telt bijna 70.000 mensen met type-1-diabetes.

Mensen met diabetes type 1 produceren van kind af aan geen insuline, het hormoon dat suiker uit het bloed verwijdert. De groepjes cellen die dat normaal doen, de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier, zijn door een auto-immuunreactie vernietigd. Op de lange termijn zorgt dat voor hart-, vaat-, nier- en oogklachten.

Diabetici spuiten daarom insuline, maar bij sommigen werkt dat onvoldoende. Spuiten zij te weinig, dan levert dat orgaanschade op. Spuiten zij te veel, dan daalt de suikerspiegel zo dat zij bewusteloos raken.

Het is een oud idee om de ziekte te genezen door patiënten te behandelen met eilandjes van Langerhans uit de alvleesklier van een overleden donor. Echter, pas in 2000 lukte het Canadese artsen om dat op een betrouwbare manier te doen. Sindsdien is de behandeling wereldwijd bij circa zeshonderd diabetici uitgevoerd. De eilandjes worden uit de alvleesklier geïsoleerd en ingespoten in de poortader van de patiënt. De cellen nestelen zich dan in de lever.

Er zijn echter ook beperkingen aan de behandeling. De patiënt moet altijd medicijnen slikken om de afweer te onderdrukken, en het effect van de transplantatie vermindert na enkele jaren. Bovendien is de capaciteit beperkt, omdat er in Nederland elk jaar slechts zeventig tot tachtig alvleesklieren beschikbaar komen voor deze transplantatie. Voor bijna elke patiënt zijn twee alvleesklieren nodig.

Voorlopig komen alleen diabetici in aanmerking die al een donororgaan hebben, omdat zij al afweeronderdrukkende medicijnen slikken.

Meer over diabetes op: diabetesfonds.nl/

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Diabeet in Leiden krijgt insulinecel (NRC Handelsblad 11 december pagina 9 en NRC Next 13 december pagina 23) staat dat patiënten met diabetes type 1 al van kinds af aan geen insuline produceren. Dat is meestal zo, maar niet altijd.