Actie bankiers neemt wantrouwen niet weg

In een gecoördineerde actie proberen centrale banken wereldwijd de kredietcrisis te bezweren. Meer banken hebben nu toegang tot Fed-dollars. Maar de vreugde blijkt van korte duur.

Help de banken de winter door.

In een zelden vertoonde eensgezindheid name de centrale banken van Amerika, Europa, Canada, Zwitserland en Engeland gisteren gezamenlijk nieuwe maatregelen om de kredietcrisis te bezweren. De laatste keer dat dat gebeurde was direct na de terreuraanslagen van 11 september 2001.

Na een reeks renteverlagingen en tientallen miljarden aan geldinjecties, grijpen de centrale bankiers naar onorthodoxe middelen. Ze lenen tientallen miljarden dollars aan bancaire instellingen in de VS én Europa, om via een lagere interbancaire rente de rust op de kapitaalmarkten terug te brengen.

Reden voor de gecoördineerde actie is dat de andere maatregelen tot nu toe niet werkten. Als er al sprake was van een reactie, dan werden die kortstondige oplevingen van de markten keer op keer teniet gedaan door weer slecht nieuws van banken en financiële instellingen. De miljardenafschrijvingen op met name door de Amerikaanse hypotheekmarkt besmette obligatieportefeuilles overschaduwden steeds de maatregelen van de centrale banken.

Hoe hoog de nood is bij de centrale bankiers, blijkt uit het soort maatregelen dat nu genomen wordt. Tot nu toe verstrekte de Fed noodfondsen aan een beperkte club banken. De veronderstelling was dat die banken op hun beurt het geld weer doorlenen aan andere commerciële banken die in geldnood zaten. Dat ‘automatisme’ bleek de afgelopen maanden niet te werken, omdat de aangesloten banken meer bezig waren met hun eindejaarsbalans dan met het functioneren van de geldmarkt.

Gevolg is dat de ultrakorte rentetermijnen (voor leningen van een of enkele dagen) inmiddels enigszins genormaliseerd zijn, maar dat er nog steeds een probleem zit bij de rentes die net over het jaar heen gaan. Die rentes zijn nog steeds absurd hoog, juist omdat banken op hun geld blijven zitten. Zo bleef de club banken die profijt had van de vorige acties van Fed en ECB beperkt, en bleef het gewenste vliegwieleffect uit.

Om er voor te zorgen dat meer banken gebruik kunnen maken van de Fed-dollars, zijn de fondsen nu ook open gesteld voor niet-aangesloten banken. Dat verklaart waarom de Fed in totaal 24 miljard dollar reserveert voor banken die dollars willen lenen van de ECB en de Zwitserse centrale bank. Voordeel voor de commerciële banken is dat geld lenen bij een centrale bank nu anoniem kan. Toen eerder dit jaar van de Britse bank Barclays bekend werd dat zij had aangeklopt bij de Bank of England voor extra kredieten, was de bank meteen een paria. In de vertrouwenscrisis die toch al heerst, waren banken zeer terughoudend om individueel een beroep te doen op hun centrale bank.

Werkt het pakket aan maatregelen van de centrale banken deze keer wel? Daar leek het gisteren wel op. Het interbancaire tarief, de rente die banken elkaar onderling berekenen voor leningen, dook omlaag als gevolg van de aankondiging van de centrale banken. Beurzen veerden wereldwijd op, analisten spraken zich positief uit over de maatregelen.

Maar vanmorgen werd duidelijk dat de pret van korte duur was. De gunstige reactie op de financiële markten sloeg om, met koersdalingen op de effectenbeurzen als meest zichtbare gevolg. Een zegsman van de Zwitserse centrale bank gaf vanmorgen toe dat het verstrekken van extra liquiditeiten niet zaligmakend is, en dat de terugkeer van het onderlinge vertrouwen bij banken de enige oplossing is. Dat laatste kan nog wel even duren. De Amerikaanse banken Bank of America en Wachovia waarschuwden gisteren nog voor nieuwe tegenvallers, het Britse Northern Rock – dat bijna omviel door de crisis – maakte een nieuwe afschrijving bekend, en de hypotheekbank HBOS stelde vanmorgen dat de crisis nog zal voortduren. Intussen werkten de Duitse autoriteiten vannacht nog aan de redding van de getroffen bank Sachsen LB. Het geld van de centrale banken is kortom voorradig, een wondermiddel is het niet.

Breaking views: pagina 21