Premier houdt vol: geen Irak-onderzoek

Oud-minister Bot heeft spijt van zijn jongste opmerkingen over Irak. En het onderzoek naar de motieven om deel te nemen komt er niet, zo bleek.

Komt er dankzij de uitlatingen van oud-minister Bot dit weekeinde toch weer een hernieuwd debat over een onderzoek naar de redenen van de invasie in Irak?

Met demonstratieve tegenzin liep PvdA’er Martijn van Dam naar de interruptiemicrofoon in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Als mevrouw Halsema van GroenLinks het per se wilde was hij bereid nog een keer uit te leggen een keer uit te leggen hoe zijn fractie tegenwoordig stond tegenover zo’n onderzoek. Maar het was wel steeds dezelfde vraag en hij kon dan ook niet anders dan hetzelfde antwoord geven. Daarom had hij het ambtenarenapparaat van de Tweede Kamer maar gevraagd eerdere debatten over dit onderwerp op cd te zetten, zo sneerde Van Dam. „Dan kan zij het elke keer weer afdraaien, er elke keer weer naar luisteren en dan krijgt zij elke keer weer hetzelfde verhaal te horen. Als mevrouw Halsema daar gelukkig van wordt, ga ik het voor haar proberen te regelen.”

Waarmee de buitenlandwoordvoerder van de PvdA-fractie de nieuwe verhoudingen nog eens duidelijk maakte. De partij zit tegenwoordig samen met het CDA in de regering en dringt niet langer aan op een onderzoek naar de gang van zaken in 2003 toen de Amerikanen en Britten overgingen tot een invasie van Irak. Een actie waaraan het toenmalige kabinet Balkenende „politieke steun” verleende. Toen daarna bleek dat de feiten niet zo lagen als destijds gesuggereerd – oud-minister van Buitenlandse Zaken van de VS Colin Powell kwam openlijk terug op zijn beweringen over de aanwezigheid van massavernietigingswapens – begonnen diverse landen aan een zelfonderzoek. Maar tot op de dag van vandaag heeft de Nederlandse regering dit afgehouden. Ondanks, premier Balkenende zei het zelf gisteren in de Tweede Kamer, de twaalf debatten en negen moties over deze kwestie. Moties waaraan de PvdA, toen nog in de oppositie, steun verleende, maar nu niet meer. Afzien van een onderzoek is het één van de prijzen die de PvdA voor het meeregeren heeft moeten betalen.

De oppositie rook een nieuwe kans voor een dergelijk onderzoek na de uitlatingen van oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot, het afgelopen weekeinde in NRC Handelsblad. Bot zei daarin dat hij twee jaar geleden onder druk van Balkenende zijn opmerkingen had moeten terugnemen of de invasie achteraf bezien wel zo verstandig was geweest. Volgens Bot wilde Balkenende niet dat de PvdA over dit onderwerp ‘rotzooi’ ging trappen. Nu de PvdA „netjes in het gelid loopt in de regering” was dit argument tegen een onderzoek vervallen, betoogde Halsema.

Maar Balkenende wist niet van wijken. Hij had niets toe te voegen aan wat hij reeds twaalf keer eerder in de Kamer had gezegd. De redenen om de invasie te steunen waren bekend. „Dat heeft te maken met de opstelling van Saddam Hoessein, het niet voldoen aan de voorwaarden van VN-resolutie 1441, het niet beantwoorden van de 126 vragen van Hans Blix en het feit dat er ‘serious consequences’ zouden volgen. Dat is een- en andermaal gezegd. Dat is het verhaal, niets anders”, aldus Balkenende.

SP-leider Marijnissen waarschuwde Balkenende dat deze zaak hem zal blijven achtervolgen. En de uitlatingen van Bot? Die had hem het afgelopen weekeinde gebeld om zijn excuses aan te bieden, zei de premier. „Tot de volgende maand”, concludeerde D66-leider Alexander Pechtold.