Mooi als af en toe een stilte valt

Het radioprogramma Kunststof viert vandaag zijn 1.500ste uitzending. De dagelijkse talkshow over kunst en cultuur neemt de tijd voor zijn gasten.

Ron Brandsteder kwam de studio binnen en ze was meteen verkocht. Presentatrice Petra Possel van radioprogramma Kunststof herinnert zich een gedenkwaardige uitzending. „Zo’n waanzinnig grote man met een integraalhelm en een leren jas, met een lekkere aftershave op. Ik herzag spontaan mijn oordeel over hem. Het werd een gezellige uitzending. Niet heel scherp want ik was totaal ontwapend.”

Kunststof viert vandaag zijn 1.500ste uitzending met een drietal interviews door de vaste presentatoren. Jellie Brouwer spreekt met cabaretier Herman Finkers, Frénk van der Linden met toneelschrijfster Maria Goos en Possel met Jihad Alariachi van het tv-programma De meiden van Halal. Kunststofs vaste annonceur Joost Prinsen leidt de gasten tijdens de uitzending in. Het jubileumprogramma wordt rechtstreeks uitgezonden vanuit de Rotterdamse galerie Animaux, waar na afloop een tentoonstelling wordt geopend met de tegels waarop de 1.500 gasten aan het eind van de uitzending een motto schreven. Met die tegels zijn de wanden van een badkamer bekleed.

„Nieuwszender Radio 1 beoogde een vaste, dagelijkse rubriek over kunst, cultuur en media, naar analogie van de kunstbijlagen van kranten”, verklaart eindredacteur Frans Kotterer de ontstaansgeschiedenis van het programma. „Dat werd Kunststof op werkdagen en Opium op zaterdag en zondag. In het begin was het programma veel voller, meer een magazine met rubriekjes en reportages en een rechtstreekse verbinding met bijvoorbeeld de kleedkamer van een schouwburg. Van lieverlede heeft het de huidige, soberder vorm gekregen. Weliswaar met een film-, boeken- en theaterrubriek en aandacht voor festivals, maar het interview in de studio vormt de basis. Studio Desmet in Amsterdam werd onze huiskamer, en is bepalend voor de sfeer en intimiteit die we nastreven.”

Kotterer werd eind 2001 eindredacteur van Kunststof. Hij verklaarde aanvankelijk in het programma – als oud-correspondent in de VS voor Het Parool – de wereld na 11 september. Possel presenteert het programma sinds de eerste uitzending op 2 april 2001. Ze werkte eerder bij de culturele radiorubrieken Opium (AVRO) en Ophef en vertier (VARA). Kunststof heeft een bereik van 65.000 tot 100.000 mensen. Het won in 2002 de Zilveren Reiss Microfoon en een jaar later de Marconi Award.

Kon Kunststof in de beginjaren tamelijk onbevangen putten uit het aanbod van actuele gasten uit cultuur en media, de afgelopen seizoenen ondervond het programma enige hinder van de talkshows als Pauw & Witteman en De Wereld Draait Door. „Die jagen er per week tientallen gasten doorheen, van wie er altijd wel een paar ook voor ons interessant zijn”, zegt Kotterer. „De televisie heeft geen last van ons, onze luisterdichtheid staat in geen verhouding tot het miljoen kijkers naar die talkshows. Toch heb ik liever dat zij eerst bij ons te horen en later op tv te zien zijn. Dat geldt dan vooral de gasten van naam. Die wisselen we graag af met minder bekende gasten.” Na zo veel uitzendingen is het onvermijdelijk dat mensen voor een tweede keer worden uitgenodigd, zegt Kotterer. „Freek de Jonge, Hans Croiset, Maria Goos, die zijn altijd de moeite waard. Maar dan moeten ze natuurlijk wel iets nieuws te vertellen hebben.”

In Kunststof wordt lang stilgestaan bij leven en werk van een gast, stelt Petra Possel. In talkshows op tv komt vaak maar één thema ter sprake. Possel: „Musicus Ton Koopman bijvoorbeeld zou bij Pauw & Witteman maar kort aan het woord komen, terwijl wij een uur lang spreken over zijn werk. Het is ondenkbaar dat de presentator bij ons het werk van de ondervraagde kunstenaar niet gelezen, gezien of gehoord heeft. En het is niet gejaagd. Wij vinden het juist mooi als er af en toe een stilte valt. Televisie heeft een andere dynamiek. Het bedachtzame tempo waarin wij een gesprek voeren, is ondenkbaar op televisie.”

Frans Kotterer vindt de huidige luisterdichtheid van 88.000 heel behoorlijk voor een cultureel programma. „Je opereert toch in een niche. En we nemen een uur de tijd voor iemand. Veel programma’s worden nu aangestoken door het De Wereld Draait Door-virus: onderwerpen worden er in hoog tempo doorheen gejakkerd. Juist omdat er al zoveel van zulke programma’s zijn, maken wij iets anders – tegen de trend in. Gelukkig heeft de NPS geen leden die te vriend gehouden moeten worden.”

Kunststof, Radio 1, elke werkdag, 19.00 - 20.00 uur.