Lopen tegen aids en voor scholing

Een Britse oud-atleet heeft de Ethiopische bevolking aan het lopen gekregen. Hij gebruikt nu zijn aanpak voor aidspreventie en het bevorderen van onderwijs voor meisjes.

Uitgerekend een Brit gaf in het land van de hardlopers aanzet tot de Great Ethiopian Run, de jaarlijkse wedstrijd- en recreatieloop in Addis Abeba. Waar het Richard Nerurkar (43) in 2001 nog veel moeite kostte de organisatie rond te krijgen, geeft hij nu leiding aan een organisatie met een staf van zes fulltimers die het hele jaar overal in Ethiopië ‘lopen met een boodschap’ organiseren. De aandacht gaat vooral naar aidspreventie en scholing voor meisjes.

Nerurkar – als echtgenoot van een arts in Ethiopië terechtgekomen – begreep door het enthousiasme van de bevolking voor de Great Ethiopian Run, dat in een land met beperkingen aan de infrastructuur een massaloop bij uitstek geschikt is om grote groepen mensen te bereiken. En dat het daardoor een ideale manier is de anti-aidsboodschap te verspreiden, in een land waar jaarlijks één miljoen kinderen hun ouders aan aids verliezen.

De eerste serie van zes anti-aidslopen werd een doorslaand succes met een gemiddelde deelname van 4.000 lopers in achtereenvolgens Addis Abeba, Dire Dawa, Mekelle, Awassa, Bahir Dar en Nazreth, waar de grote finale werd bijgewoond door kampioenen als Haile Gebrselassie, Gete Wami en Berhane Adere. „Om de boodschap goed onder de aandacht te brengen, gebruiken we bewust topatleten”, vertelt Nerurkar, die in 1996 vijfde werd op de marathon bij de Olympische Spelen in Atlanta.

Voor de informatie over aidspreventie werkt Nerurkar nauw samen met lokale hulporganisaties. Vooralsnog was de opzet mensen te informeren. Daarvoor werden in de steden waar een loop plaatshad spandoeken en posters opgehangen, flyers verspreid en kwamen topatleten over het belang van aidsbestrijding vertellen. De deelnemers aan de loop kregen een T-shirt met anti-aidssymbolen en een voorlichtingscassette.

Nerurkar weet niet of de boodschap effect heeft gesorteerd. „We hebben elke race uitgebreid geëvalueerd, maar er is wetenschappelijk onderzoek voor nodig om te kunnen vaststellen of wij ook tot gedragsverandering hebben aangezet. Maar ik weet zeker dat we de bevolking bereiken. Het is ongekend hoe groot de belangstelling is tijdens die lopen. En als er dan ook nog beroemde atleten komen vertellen over aids, luisteren de mensen wel. Zelfs bij het ophangen van spandoeken werden we al door honderden omringd. Dat is ook wel weer verklaarbaar, want er gebeurt doorgaans weinig in de plattelandssteden.”

Vreemd genoeg was Ethiopië niet vertrouwd met recreatielopen. Aan wedstrijden geen gebrek, maar die waren alleen toegankelijk voor atleten. Het gewone volk deed niet aan hardlopen. „Logisch”, zegt Nerurkar. „Dat is typisch iets van de westerse wereld, waar vrije tijd als een concept wordt benaderd. Dat is in Afrika ondenkbaar. Daar gaat het om overleven, het dagelijkse gevecht voor het bestaan. Maar het enthousiasme onder de deelnemers was groot, zij het met een andere motivatie dan in het Westen. Waar de westerling een loop als een vorm van vrijetijdsbesteding ziet, ervaren de Afrikanen het vooral als een verzetje, waarvoor ze tot hun grote trots ook nog eens met een medaille worden beloond.”

In aansluiting op de anti-aidscampagne hebben Nerurkar en zijn organisatie een serie lopen opgezet om educatie voor meisjes te promoten in het noordoosten van het land bij de grens met Djibouti. Daar volgt slechts 17 procent van de meisjes onderwijs.

Voor 2008 staat opnieuw de reeks lopen tegen aids op het programma, en wordt een loop gehouden voor vrouwen en schoolkinderen. En er is – op 30 november – weer de Great Ethiopian Run over tien kilometer in Addis Abeba, waaraan vorige maand een recordaantal van 30.000 mensen deelnam. De race waar het allemaal mee is begonnen.

Dit is het eerste deel in een korte serie over sport in Ethiopië.