Hoop voor Roemenië

Drie jonge historici trokken deze zomer door Europa op zoek naar de oostgrens van het continent. In een serie reisverhalen proberen Marc Hannemann, Sjoerd Keulen en Ronald Kroeze te ontdekken wat Europa nu eigenlijk is. Aflevering 11: Boekarest.

De treinreis naar Boekarest voert langs akkers waarop vooral bejaarden werken. Naast ossenkarren en ploegen getrokken door paarden, zijn schoffel, hak en zeis de belangrijkste werktuigen. Dit doet haast romantisch aan, maar tegelijkertijd beseffen we dat Roemenië sinds 2007 lid is van de Europese Unie. Het is moeilijk voor te stellen dat in dezelfde gemeenschap gebieden liggen waar water uit de put komt en waar de enige koe van de familie wat verloren tussen de drie kippen staat. Roemenië produceert geen melkplassen of boterbergen, dit is landbouw om te overleven.

In Boekarest nemen we plaats op de doorgezakte banken van een oude Dacia. De taxichauffeur verdwaalt subiet: „Bucharest is complicated, Ceausescu made a mess of it.” Onze straat moet in de buurt zijn van de Boulevard-Dul Unirri: Ceausescu’s Champs Elysées. De boulevard is aangelegd in de jaren tachtig, toen de dictator op het hoogtepunt van zijn macht was. Het moest de oprijlaan vormen voor zijn Huis van het Volk.

Als we dit paleis de volgende dag bezoeken, worden we door de gids bedolven onder feitjes. „Dit is op het Pentagon na het grootste overheidsgebouw ter wereld.” Twintigduizend arbeiders werkten dag en nacht aan de totstandkoming van Ceausescu’s droom. Nadat hij in 1989 werd geëxecuteerd, was slechts de helft van het gebouw gereed. Tot op de dag van vandaag is men bezig. Het monsterproject diende in een passende omgeving te staan. In communistische landen betekent dat altijd boulevards met flats. Hiervoor werden 70.000 mensen uit hun huis gedreven en werd het oude stadshart vernietigd.

Aan de zwervende wezen in de binnenstad en de paardekarren op het platteland zie je dat Ceausescu’s transformatie van Roemenië even rampzalig is verlopen als de bouw van zijn modelstad. Ook de oude gedeelten van Boekarest zijn een façade. Je waant je er even in Zuid-Spanje tussen de gele huisjes en families die druk pratend op straat rondhangen.

Totdat je op de Patriarchenheuvel alweer wordt aangeklampt door een zigeunervrouw die met een baby op de arm om een aalmoes bedelt.

Toch is er hoop voor Roemenië. Als onze taxichauffeur eindelijk ons hotel gevonden heeft, worden we verwelkomd door Dana Saita. Haar hostel bestaat nog maar twee maanden; daarvoor werkte ze op cruiseschepen die West-Europa aandeden.

„Het was een schok. Mensen waren beleefd, hadden goede manieren, spraken met twee woorden. Ze discussieerden openlijk over politiek en waren bereid daar zelf een positieve bijdrage aan te leveren. Dat is hier absoluut afwezig. Ik wil gastvrij zijn en beschaafd, alle belastingen en vergunningen in orde hebben en me aan de regels houden. Hopelijk straal ik dat een klein beetje uit.”

Roemenië wil geen grens zijn.

Bekijk alle artikelen, foto’s en video’s op een interactieve kaart via nrc.nl/grenspaal