Ze hebben zo’n neusje, wat schattig, net poppetjes

Het Oostblokmeisje wordt de afgelopen jaren steeds gewilder als fotomodel.

„Vijf jaar geleden was het bizarre type in zwang, nu de klassieke schoonheid.”

„Dit is Ania. In haar heupen is ze 91 centimeter. Eigenlijk te veel. Met haar lengte had ze 1 centimeter minder moeten hebben, nietwaar? Ik laat je haar toch zien, want zij beweegt goed. Ze is heel geschikt voor showrooms. Gezicht is behoorlijk mooi, lichaam is oké, maar alleen voor showrooms.”

Na haar inleiding schuift Ola Mankiewicz een map over de grote ronde tafel. Het wordt al donker in Warschau. In de villa van modellenbureau New Age floept het licht aan. De blauwogige Ania is, op fotopapier, verbluffend mooi, maar in de modewereld slechts een halve godin: niet goed genoeg voor de catwalks, wel voor de presentatie van de collectie in de achterkamertjes van de modehuizen.

„Modellen vinden showrooms vreselijk”, zegt Katia Scala uit Milaan, aan de andere kant van de tafel. „Het is saai werk, drie weken lang kleren passen voor klanten. Maar het is een goede leerschool voor beginners.” Scala heeft in Italië een eigen agentschap. Hier in Warschau zoekt zij naar „frisse gezichten”, want vanaf januari beginnen in Milaan de modeweken weer.

Zij is niet de enige. De komende maanden stromen honderden modellenjagers naar Centraal- en Oost-Europa, want de Slavische vrouw is gewild. Lang verstopt achter het IJzeren Gordijn, nu koningin van de catwalk. In de modellenindex van supermodels.nl staat Estland op nummer één, gevolgd door Slowakije, Letland, Litouwen en Tsjechië. Kroatië, Hongarije, Wit-Rusland en Polen kruipen naar de toptien.

„De afgelopen paar jaar zijn in Polen misschien wel twintig nieuwe modellenbureaus geopend”, zegt Marta Felczak van D’vision, het ‘moederbureau’ van Anja Rubik, een van de meest gewilde modellen van dit moment. Het bedrijf ligt op een chique industrieterrein, tot voor kort domein van jutters en rockbandjes, nu van designwinkels en dure restaurants. „De concurrentie”, zegt Felczak, „is groot, maar niet moordend. Vooral op het platteland is de schatkamer nog goeddeels onaangeroerd.”

Mankiewicz pakt de volgende map. „Agnieszka, twintig jaar, dus een serieuze catwalk kun je met haar vergeten, maar ze heeft een mooi lichaam. Iedereen schrikt van haar sproeten, maar wees niet bang: ze heeft ze alleen in de zomer. Normaal heeft ze een mooi gezicht. Onze Poolse klanten waarderen haar heel erg, maar ze heeft nog nooit gereisd.”

„Heeft ze mooie benen”, vraagt Scala.

„Zeker.”

„Waarom heeft ze nog nooit gereisd?”

„Ze studeert aan de universiteit en loopt stage. Ze heeft het maar druk.”

Binnenkort vliegt Scala naar Brazilië, want „de markt is verdeeld tussen Braziliaanse en Oost-Europese modellen”. Braziliaanse modellen met overigens Duits klinkende namen, zoals Gisele Bündchen of Raquel Zimmermann. Maar in de modellenindex staat Brazilië slechts op de 31ste plaats. Scala: „Vijf jaar geleden was het mediterrane type meer in trek. Nu is het blond en blauwogig.” En blank. „Onze modellen mogen alleen met sunblock in de zon liggen”, zegt Felczak van D’vision.

Dit is het tijdperk van Agnieszka, Magda, Sasha. Slavische modellen hebben vaak geen achternamen – die worden te moeilijk gevonden. De Poolse Ania Jagodzinska, een van de topmodellen van New Age, is internationaal bekend als Anna J., op z’n Engels. Justyna Rybaczek, een opkomende Poolse ster van 16 die onlangs de cover de Duitse Elle sierde en nu New York onrustig maakt, heet gemakshalve JR, net als de oliebaron in de tv-serie Dallas.

Op de vraag waarom de Slavische vrouw zo mooi is, volgen geen lyrische verzen van Petrarca. De modellenbranche is een handel, zoals elke handel een kwestie van vraag en aanbod.

„Onze klanten willen nu het Barbietype”, zegt Scala. „Italiaanse meisjes hebben sterke, donkere gezichten. Poolse modellen hebben een neusje, heel schattig, net poppetjes. Ze zijn goed voor de markt.”

Mankiewicz: „Vijf jaar geleden was het bizarre type in zwang, modellen met rare gezichten en jongensachtige lichamen. Nu keren we terug naar de klassieke schoonheid.”

Marianna Kwiatkowska is zo’n schoonheid. Ze is 16, zit op het gymnasium en is al twee keer in Japan geweest. „Ik ben anderhalf jaar geleden begonnen. Op school zien ze mijn werk als een soort vakantiebaan.” In haar gewone kloffie lijkt ze echt 16, maar op foto’s eerder 25. „Ik wil tot mijn 26ste doorgaan als model”, zegt zij, terwijl ze een flinke schep suiker in haar thee gooit. „Daarna wil ik geschiedenis gaan studeren.”

In november vorig jaar werd de modewereld opgeschrikt door de dood van een twintigjarig Braziliaans model, dat zichzelf had uitgehongerd. Sindsdien wordt gepoogd het vak te reguleren, maar tot nu toe moeten modellen alleen in Spanje op de weegschaal. In Parijs en in Milaan geldt een minimumleeftijd, van 16, maar niet in Japan: Kwiatkowska was 15 toen ze naar Tokio ging.

„In Tokio heerst het kapitalisme, in Milaan niet”, zegt Maciej Lisowski, de 32-jarige eigenaar van New Age. „In Amerika mag je op je 12de al werken!” Hij pakt de Elle. „Dit blad is voor vrouwen tussen de 25 en de 50, maar die weten niet dat ze naar een meisje van 16 staren. De modewereld is gek.”

Het jongste model van D’vision, Zuzanna Bijoch, is 13. „Zij is ongelooflijk, zij wordt groot”, zegt Felczak. „We hebben meer contact met zulke jonge meisjes, maar dat betekent niet dat ze werken. Het zijn net baby’s. Ze zijn er niet klaar voor. En er zijn wetten.”

Mooi zijn is niet genoeg. Volgens Felczak van D’vision zijn de Poolse meisjes ook populair omdat ze wereldwijs zouden zijn. „Fotografen willen geen onzekere modellen, want dat zie je terug op de foto. Wij sturen meisjes die hun talen beheersen. Vaak studeren ze ook nog. Ze hebben wat te vertellen. Tijdens een fotosessie van twaalf uur is dat niet onaangenaam.”

Scala: „Niemand zit te wachten op iemand die mooi, maar van ijs is. Of op een verlegen model, dat bloost en niet met de klanten keuvelt. Braziliaanse modellen zijn het beste voor het sociale gebeuren. Russische meisjes geven gedonder. Zodra ze in Milaan aankomen, gaan ze stappen. Hebben moeite met opstaan, komen niet opdagen, beginnen te drinken en worden dik.”

Felczak: „Russische meisjes zijn iets te gemotiveerd. Het is vaak de kans van hun leven, de kans om aan armoede te ontsnappen. Poolse meisjes zien het vak eerder als een lucratieve bijbaan. Uiteindelijk willen ze studeren en een gewoon leven hebben.”

Model is in Polen, anders dan in Nederland, een jong beroep. Lisowski, de eigenaar van New Age, is zelf oud-model. Tien jaar geleden was hij een pionier. „Er waren weinig modellen”, zegt hij. „Voor een stomme commercial kreeg je 10.000 dollar, nu misschien 2.000, voor precies hetzelfde werk.”

Nu wil iedereen model worden. „Internet heeft alles veranderd”, zegt Felczak. „Ik krijg soms in één weekend negentig nieuwe aanmeldingen. Als je vroeger aan een tiener vroeg wat ze wilde worden, zei ze actrice of zangeres. Nu zegt ze ook: model.”

Bekijk 820 modellen via http://supermodels.nl/

Rectificatie / Gerectificeerd

Fotomodellen van vroeger

De inzet ‘Hoe moest een fotomodel er vroeger uitzien?’ bij het stuk Ze hebben zo’n neusje , wat schattig, net poppetjes (dinsdag 11 december, pagina 4 en 5) was geschreven door Viola Lindner.