Medvedev: 10 cm korter dan Poetin

De Russische president Poetin heeft Dmitri Medvedev aangewezen als persoonlijke presidentskandidaat.

Hiermee is Poetins eigen politieke toekomst ook veilig.

De sterke vader heeft zijn zwakste zoon als opvolger gekozen. Zo kun je de verheffing van vicepremier en Gazprom-topman Dmitri Medvedev tot Poetins persoonlijke kandidaat voor de presidentsverkiezingen van maart 2008 misschien nog wel het beste typeren. Want ook al komt er met Medvedev (42) in de lente van 2008 een modern ogende, liberale en westers georiënteerde zakenman op de presidentiële troon, zeker is dat hij een marionet van zijn machtige voorganger zal zijn. Met hem als president hoeft Poetin zich namelijk geen enkele zorgen te maken over zijn eigen politieke toekomst. Dat de als soft bekendstaande Medvedev weinig leidinggevende kwaliteiten heeft komt Poetin goed uit.

Poetin en Medvedev leerden elkaar kennen toen ze beiden in het stadsbestuur van Sint-Petersburg werkten onder de liberale burgemeester Anatoli Sobtsjak. Bij hem hadden ze in afzonderlijke jaren rechten gestudeerd. Medvedevs persoonlijkheid is in die tijd sterk door Poetin bepaald.

Medvedev geldt als een harde werker. Hij kan zich zaken in korte tijd eigen maken, als hem maar wordt gezegd wat hij precies moet doen. Een intellectuele hoogvlieger is hij dus allerminst. Maar wel is Medvedev een teamspeler. En dat is een eigenschap die hem als regeringsleider goed van pas kan komen, omdat hij net als Poetin de elkaar bestrijdende Kremlinfracties te vriend zal moeten houden. Ook heeft hij de reputatie van wijsneus. Dit wordt niet in het minst versterkt door zijn geringe lengte: hij is nog tien centimeter kleiner dan de toch al niet lange Poetin.

Na zijn afstuderen besloot Medvedev aanvankelijk om net als zijn ouders hoogleraar te worden. Hij promoveerde in 1990 en doceerde vervolgens negen jaar lang aan de universiteit. In diezelfde periode werkte hij als juridisch adviseur op het Petersburgse stadhuis. Toen Poetin eind 1999 premier werd, haalde hij Medvedev naar Moskou. Daar werd hij adjunct-directeur van de presidentiële staf. Vanaf dat moment klom hij geleidelijk op naar de top van de kartelige Russische machtspiramide. Zijn eerste grote tussenhalte tijdens die beklimming was zijn benoeming in 2000 tot voorzitter van de Raad van Bestuur van het machtige staatsgasbedrijf Gazprom. Ook in die functie was hij marionet van Poetin, die tenslotte de echte baas van Gazprom is.

In 2003 werd Medvedev tevens benoemd tot hoofd van Poetins presidentiële staf. Hij was ineens een van de machtigste mannen van het Kremlin. Hij schaarde zich onmiddellijk bij de fractie van de ‘Petersburgse juristen’, de liberale en op het Westen georiënteerde technocraten die Rusland willen moderniseren. Hun grootste tegenstanders zijn de siloviki, de conservatieve vertegenwoordigers van het leger en de veiligheidsdiensten. De siloviki zijn de afgelopen maanden regelmatig in het nieuws omdat zij met veel machtsmisbruik hun posities en vooral hun grote financiële belangen verdedigen. Ze gaan daarbij maffiapraktijken niet uit de weg. Voor hen is de benoeming van Medvedev dan ook een grote tegenslag. Tegelijkertijd laat Poetins keuze voor Medvedev ook zien dat hijzelf aan de kant van de ‘Petersburgse juristen’ staat.

Opvallend is dat Medvedev zich tijdens die Darwinistische overlevingsstrijd in het Kremlin altijd als een overtuigde democraat heeft gemanifesteerd, voor zover dat in het huidige Rusland mogelijk is. Zo verzet hij zich tegen de door Poetin gebruikte term ‘soevereine democratie’, waarmee de aangestuurd, autoritaire vorm van democratie in Rusland wordt aangeduid. In een interview in de zakenkrant Vedemosti zei hij die gemankeerde democratie excessief en schadelijk te vinden.

Uit zijn tijd als hoofd van de presidentiële administratie noemt Medvedev de hervorming van de rechtbanken als zijn grootste wapenfeit. De rechtbanken zouden transparanter en opener – onafhankelijk van het Kremlin – moeten worden. Maar toen de rechtbanken in 2005 fel werden gekritiseerd vanwege het feit dat het Kremlin ze gebruikte om Michail Chodorkovski, de voorzitter van oliegigant Joekos, te veroordelen, bleek die hervorming een wassen neus.

Aan het eind van datzelfde jaar werd Medvedev tot het ambt van eerste vicepremier geroepen. Vanaf dat moment zagen politici en Kremlinwatchers hem als Poetins meest waarschijnlijke opvolger. Zijn vriendelijke verschijning heeft hem daarbij ongetwijfeld geholpen. Maar om te overleven te midden van de lange messen in het Kremlin zijn andere eigenschappen veel belangrijker. En de enige die die eigenschappen in huis heeft is vooralsnog Poetin. Alleen daarom al zal Medvedev de beschermende hand van zijn leermeester de komende tijd hard nodig hebben.