Fujimori is nog populair in Peru

Ex-president Alberto Fujimori van Peru staat terecht voor schending van mensenrechten. Hij geniet nog populariteit en kan het proces gebruiken om zijn aanhangers te bespelen.

De uitkomst van het proces tegen de voormalige Peruaanse president Alberto Fujimori dat gisteren begon staat volgens de meeste juristen wel vast. Waarschijnlijk zal Fujimori, die Peru tussen 1990 en 2000 op autoritaire wijze leidde, veroordeeld worden voor de mensenrechtenschendingen en corruptie onder zijn bewind. Hij kan een gevangenisstraf oplopend tot dertig jaar krijgen. Met zijn 69 jaar is de kans klein dat hij ooit nog levend vrijkomt.

Wat het proces voor effect zal hebben op de Peruaanse politiek en samenleving, is minder goed voorspelbaar. Fujimori is onder bepaalde delen van de Peruaanse maatschappij nog steeds populair. Omdat hij met harde hand een einde maakte aan de maoïstische guerrilla van het Sendero Luminoso (Lichtend Pad) en vanwege zijn succesvolle macro-economische beleid.

In het begin van de zitting gedroeg Fujimori zich kalm. Maar na zijn onschuld te hebben betuigd, vroeg hij de rechters van het Hooggerechtshof op hoge toon en met overslaande stem om „dertig seconden” het woord te mogen voeren. „Ik trof in 1990 een ineengestort land aan. Mijn regering redde de mensenrechten van 25 miljoen Peruanen, zonder één uitzondering. Als er onacceptabele zaken zijn voorgekomen, was het niet op mijn bevel en ik veroordeel ze.”

De rechter brak de luid sprekende Fujimori na een paar minuten af. Tijdens de hierop volgende schorsing kreeg Fujimori, volgens zijn medische team, ernstige bloeddrukproblemen en pijn op de borst.

Met deze rechtszaak, die door de media mag worden uitgezonden, heeft Fujimori gratis politieke zendtijd gekregen op de nationale televisie. Dit op een moment dat Peru weer eens een erg impopulaire president kent. Deze Alan García trad juli vorig jaar aan met populariteitscijfers van boven de 60 procent. Inmiddels staat hij nog maar net in de dubbele cijfers. De sociaal-democraat leidde het land al eens in de tweede helft van de jaren tachtig. Aan het eind van zijn termijn werd het land geteisterd door het geweld van het Pad en hyperinflatie.

Het was Fujimori die García destijds opvolgde en het puin mocht ruimen. Hij deed dit door de guerrilla frontaal de oorlog te verklaren en door een grootscheepse privatiseringsgolf te ontketenen. Fujimori kreeg met de verkoop van verscheidene staatsbedrijven weer wat geld in de staatskas. Hij vergat daarbij ook zijn eigen bankrekening niet, maar gebruikte een deel van de miljarden óók om te investeren in sociale projecten.

Het was waarschijnlijk ook deze blijvende populariteit die Fujimori er toe verleidde twee jaar geleden terug te keren naar Peru. Eind 2000 had hij zijn land vanwege toenemende juridische problemen moeten ontvluchten. Hij reisde naar Japan, het vaderland van zijn ouders, en diende daar via de fax zijn ontslag in. Vervolgens genoot hij als Japans staatsburger vijf jaar lang immuniteit. Totdat hij 7 november 2005 het vliegtuig naar Peru’s buurland Chili pakte. Dat respecteerde het internationale opsporingsbevel tegen hem wel en leverde Fujimori afgelopen september uit aan Peru.

„Het is ons nog steeds niet duidelijk, wat Fujimori dacht te kunnen komen doen”, vertelt Francisco Soberón telefonisch vanuit Lima. Hij is sinds vijftien jaar de advocaat van enkele families van Fujimori’s slachtoffers en woordvoerder van de mensenrechtenorganisatie Aprodeh. „Persoonlijk denk ik dat hij dacht vanuit Chili zoveel politieke onrust te kunnen stoken, dat een terugkeer voor de verkiezingen mogelijk werd. Duidelijk is dat deze inschatting fout was.”

Bekijk de site van Fujimori: www.fujimorialberto.com