EU-hof beperkt actierecht vakbonden

Vakbonden moeten bij het voeren van acties rekening houden met het recht op vrije vestiging van bedrijven in de Europese Unie. Vakbonden mogen deze vestigingsvrijheid alleen beperken wanneer dat voor de bescherming van bestaande arbeidsplaatsen en arbeidsvoorwaarden strikt noodzakelijk is. De beoordeling van de rechtmatigheid van zulke acties is aan de nationale rechter.

Dat heeft het Europees Hof van justitie in Luxemburg vanmorgen bepaald naar aanleiding van een arbeidsconflict in Finland. De uitspraak is van belang voor de arbeidsverhoudingen in de hele EU.

In het geschil draait het om de vraag in hoeverre vakbondsacties de vrijheid van vestiging van bedrijven mogen beperken. De Finse veerbootexploitant Viking Line was daarover is botsing gekomen met de Finse vakbond van zeelieden FSU, gesteund door de internationale federatie van vervoersbonden, ITF. Viking exploiteert onder andere de passagiersveerboot Rosella tussen Helsinki (Finland) en Tallinn (Estland). De Rosella vaart onder Finse vlag en dat impliceert voor de bemanning Finse arbeidsvoorwaarden. Eind 2003 meldde Viking de verlieslijdende Rosella te willen „omvlaggen” naar Estland met de bedoeling de bemanning onder een goedkopere Estse cao te brengen. Na toetreding van Estland tot de EU, in mei 2004, kreeg dit plan vaste vorm.

De Finse bond FSU kwam daartegen in geweer en kondigde stakingen aan. Zij vond de vakbondskoepel ITF aan haar zijde. Die verbood de Estse vervoersbond met Viking te onderhandelen over een nieuwe cao voor de Rosella-crew.

Viking stapte naar de rechter, die de kwestie van de botsende rechten – recht op vrije vestiging van bedrijven versus recht op collectieve actie van werknemers, beide verankerd in het EU-verdrag – voorlegde aan het Luxemburgse Hof, de hoogste Europese rechter. Het Hof stelt dat vakbondsacties de vestigingsvrijheid alleen mogen beperken als vast staat dat banen op de tocht staan, ze niet verder gaan dan strikt noodzakelijk en er geen andere middelen ter beschikking staan die de vrijheid van vestiging minder beperken.

Lees het Viking-arrest via nrc.nl/europa