‘El Chino’ is nog populair

Ex-president Alberto Fujimori van Peru staat sinds gisteren terecht voor mensenrechtenschendingen.

Tijdens zijn proces kan hij zijn aanhangers bespelen.

De uitkomst van het proces tegen de voormalige Peruaanse president Alberto Fujimori, dat gisteren op een zwaarbewaakte politiebasis in de hoofdstad Lima is begonnen, staat volgens de meeste juristen wel vast. Naar alle waarschijnlijkheid zal Fujimori, die het Zuid-Amerikaanse land tussen 1990 en 2000 op autoritaire wijze leidde, veroordeeld worden tot lange gevangenisstraffen, oplopend tot dertig jaar. Met zijn 69 jaar is de kans daarmee klein dat hij ooit nog vrijkomt.

Wat het proces, dat zeker tot de zomer zal duren, voor de Peruaanse politiek en samenleving zal betekenen, is minder goed voorspelbaar. Fujimori geniet onder bepaalde delen van de Peruaanse maatschappij nog steeds populariteit. Omdat hij met harde hand een einde maakte aan de maoïstische guerrilla van het Lichtend Pad en vanwege zijn succesvolle macro-economische beleid.

Tijdens zijn ballingschap in Japan zette Fujimori al wekelijks radio- en videoboodschappen gericht aan het Peruaanse volk op zijn website. Maar met deze rechtszaak, die door de televisie mag worden uitgezonden, krijgt Fujimori nu gratis politieke zendtijd op de nationale televisie. Gisteren verscheen ‘El Chino’ (zoals zijn aanhang hem vanwege zijn Japanse komaf noemt) in donker pak en statig zwaaiend naar de camera’s voor de rechter.

Dit op een moment dat Peru weer een erg impopulaire president kent. Alan García trad juli vorig jaar aan met populariteitscijfers van boven de 60 procent. Inmiddels staat hij nog maar net in de dubbele cijfers. De sociaal-democraat leidde het land al eens in de tweede helft van de jaren tachtig. Toen hij aftrad werd het land geteisterd door het geweld van het Pad en hyperinflatie.

Het was Fujimori die hem destijds opvolgde en het puin mocht ruimen. Hij deed dit door de guerrilla frontaal de oorlog te verklaren en tegelijkertijd een grootscheepse privatiseringsgolf te ontketenen. Fujimori kreeg met de verkoop van staatsbedrijven weer wat geld in de staatskas. Hij vergat daarbij zijn eigen bankrekening niet, maar gebruikte een deel van de miljarden óók om te investeren in sociale projecten. Vooral in de hooglanden van Peru is men Fujimori nog steeds dankbaar voor de infrastructurele werken die hij er ontwikkelde.

Het was waarschijnlijk ook deze blijvende populariteit die Fujimori ertoe verleidde twee jaar geleden terug te keren naar Peru. Eind 2000 had hij zijn land vanwege toenemende juridische problemen moeten ontvluchten. Hij reisde naar Japan, het vaderland van zijn ouders, en diende daar via de fax zijn ontslag in. Vervolgens genoot hij als Japans staatsburger vijf jaar lang immuniteit voor uitlevering. Toen Fujimori op 7 november 2005 het vliegtuig naar Peru’s buurland Chili pakte, liep er echter een internationaal opsporingsbevel tegen hem. In Chili werd hij meteen gearresteerd en na een lange juridische procedure aan Peru uitgeleverd.

„Het is ons nog steeds niet duidelijk wat Fujimori dacht te kunnen komen doen”, vertelt Francisco Soberón over de telefoon vanuit Lima. Hij is sinds vijftien jaar de advocaat van enkele van de families van Fujimori’s slachtoffers en woordvoerder van mensenrechtenorganisatie Aprodeh. „Persoonlijk denk ik dat hij dacht vanuit Chili zoveel onrust te kunnen stoken, dat een politieke terugkeer mogelijk werd. Duidelijk is dat deze inschatting fout was.”

Zeven jaar nadat hij zijn land ontvluchtte, zal Fujimori nu dus alsnog terecht moeten staan. Het monsterproces zal de komende maanden Fujimori’s betrokkenheid behandelen bij twee bloedbaden die een doodseskader in naam van de anti-guerrillastrijd aanrichtte. Leden en leidinggevenden van het doodseskader werden de afgelopen jaren al veroordeeld: zij zeiden te hebben gehandeld in opdracht van de president en diens rechterhand en meest naaste vertrouweling, spionnenbaas Montesinos. Later volgen nog zeker twee processen wegens corruptie en machtsmisbruik.

Bekijk de site van Fujimori: www.fujimorialberto.com