Een jaarmarkt van zorg, handel en bevlogenheid

De klimaatconferentie op Bali lijkt nog het meest op een jaarmarkt. Allerlei belangengroepen proberen betrokkenen voor hun standpunt te winnen. Met een ‘proactief’ beleid.

Meer dan een week is deze conferentie nu aan de gang: een bijzondere jaarmarkt van zorg, bevlogenheid en handel. Een kleine tienduizend mensen slenteren door de kleinere en grotere vergaderplekken.

De klassieke deelnemers aan conferenties van de Verenigde Naties – politici, journalisten – zijn in de minderheid. Het leeuwendeel is iets anders: naar Bali gestuurde vertegenwoordigers van niet-gouvernementele organisaties, lobbyisten en het hele schemergebied daartussen. Kooldioxide is ‘hot’.

Neem de toeristenindustrie: zij ziet de bui hangen van al die vervuilende vliegreizen naar mooie bestemmingen en van de politieke behoefte om enerzijds de kiezer met rust te laten maar anderzijds toch met fiscale ontmoediging te komen. „Proactief zijn we hier”, vertelt Francesco Frangialli, baas van de WMO , de Wereld Toerisme Organisatie. „Toerisme draagt voor vijf procent bij aan de uitstoot van broeikasgas”, zegt hij, „maar wij doen steeds meer voor ontwikkelingslanden en dat moet weer een positief effect krijgen voor de klimaatverandering.” Vanochtend hadden ze een eigen forum in de Grand Hyatt.

Of neem de kolenindustrie. Die ziet pas echt de bui hangen – een kwart van alle commerciële energie werd vorig jaar voortgebracht door kolen. Het World Coal Institute uit Londen nodigt ook uit. Ook hier valt het woord ‘proactief’ frequent. „Alles draait om technologie”, vertelt hun vertegenwoordiger. De eerste ‘bijna-nul emissie krachtcentrale’ is in aantocht. Navraag leert dat het altijd nog wel een jaar of vijftien kan duren en dat is volgens California Climate Action in het zaaltje ernaast simpelweg een jaar of vijftien te laat.

De Conferentie voor Klimaatverandering van de Verenigde Naties neemt op Bali geen besluiten. De conferentiesecretaris, de Nederlander Yvo de Boer, doet weliswaar elke dag verslag van gemaakte vorderingen, maar dat blijft voorlopig toch nog onvermijdelijk zoiets als kneden in klei zonder dat er een vorm zichtbaar wordt. Het grote tekort van het Kyoto-protocol ter vermindering van de uitstoot van broeikasgassen was en is dat van de grote partijen eigenlijk alleen de Europese Unie en Japan zich eraan hebben gecommitteerd. De grootste vervuilers ter wereld – de Verenigde Staten en China bijvoorbeeld – hielden zich afzijdig. In 2012 loopt ‘Kyoto’ af en moet er iets nieuws komen en gelet op de analyses van de wetenschappelijke rapporten van de Verenigde Naties dient er sneller en krachtiger te worden ingegrepen.

Op Bali draait alles om massage: de Amerikanen moeten voorzichtig binnenboord worden gehaald voor een volgend verdrag en eigenlijk ook op de een of andere manier de Chinezen en de Indiërs. Het mechanisme begint ook een vorm te vinden: ontwikkelingslanden eisen geld voor hun inspanningen en de Associatie voor de Internationale handel in Emissierechten denkt mee over een effectievere handel in carbon-credits: een betere beloning voor goed gedrag, een duurdere bestraffing voor vervuilers. De praktische invulling zal voorlopig een nachtmerrie van ingewikkeldheid blijven, maar daar gaat het nog even niet om. Amerika moet van zijn principe worden afgeholpen dat de vrije markt het allemaal wel zal oplossen. China moet van zijn principe worden afgeholpen dat het rijke Westen moet opdraaien voor de broeikasgassen, die het rijke Westen immers goeddeels zelf heeft geproduceerd.

De rest volgt dan later, en kan ook pas later volgen.

De beelden van de uitreiking van de Nobelprijs aan Al Gore en aan het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, in Oslo waren gisteravond op grote schermen hier te zien in de Grand Hyatt en het Westin hotel van de badplaats Nusa Dua. Niet-gouvernementele organisaties zien een kans om juist nu op Bali de zaak een beslissende duw te geven. De publieke opinie lijkt eindelijk zover.

Hans Verolme coördineert vanuit Washington het klimaat dossier voor het Wereldnatuurfonds. „Een jaar lang heb ik hier naartoe gewerkt, de hele wereld afgereisd, uit de koffer geleefd.” Als een soort lidstaat van de informele Verenigde Naties van ngo’s opereert het Wereldnatuurfonds en namens deze club dus Hans Verolme. Met persconferenties in allerlei landen en toegesneden presentaties om de publieke opinie en de politiek bij de les te houden. Hier op Bali komt het erop aan. Elke ochtend gaat Hans Verolme naar het dagberaad van het Climate Action Network – dat is de overkoepelende club van vierhonderd milieuorganisaties in de – voornamelijk westerse – wereld. Lobbywerk wordt verdeeld, het een of andere actiepunt onder de aandacht van bezoekers gebracht.

Hoe kan vanuit deze jaarmarkt ooit een degelijk en bindend verdrag voor de wereld tevoorschijn komen? Die vraag houdt kennelijk meer mensen bezig want een professor van Harvard, Robert Stowe, sprak erover en zijn zaal zat afgeladen vol. Tussen politieke meta-reflecties en een pragmatische invulling hebben we nog een hele weg te gaan, zo geeft hij zijn gehoor mee. En deelt en inschrijfformulier uit want zijn Harvard instituut wil iedereen met dit vraagstuk een handje gaan helpen.

Debatteer met betrokkenen over Bali: nrc.nl/klimaatblog