Als geld ongelukkig maakt

Nederland kent nu ruim 117.000 miljonairs, een aantal dat nog elk jaar groeit.

De rijken hebben zo hun eigen problemen. En dus ook hun eigen vraag naar zorg.

Daar zit je dan. Met een fles wijn om elf uur ’s ochtends aan je eigen zwembad. En genieten maar. Je hebt er immers veertig jaar keihard voor gewerkt.

Een bekende situatie, vertelt Don Schothorst, eigenaar van afkickkliniek Addiction Solutions in Barneveld. „Bedrijf verkocht en ingeruild tegen een chateau in Zuid-Frankrijk. Na zes maanden komt-ie dan bij mij om weer van z’n drankverslaving af te komen. De halve Quote 500 heb ik hier al gehad.”

Gisteren was de laatste dag van de jaarlijkse Miljonair Fair in de Amsterdamse RAI, waar zo’n 45.000 bezoekers op afkwamen. Het aantal miljonairs neemt al jaren toe. Vorig jaar hadden volgens het jaarlijkse rapport van zakenbank Merill Lynch en adviesbureau Capgemini ruim 117.000 Nederlanders een vermogen van meer dan 1 miljoen dollar, de waarde van hun huis niet meegerekend. Nederland staat op de veertiende plaats in de wereld als het gaat om het aantal miljonairs.

Hoewel de term ‘vermogenspsycholoog’ op het verwijslijstje van de Nederlandse huisarts vooralsnog niet voorkomt, kent de miljonair in Nederland inmiddels zijn eigen zorgvraag. In Amerika is er zelfs al sprake van een heel nieuwe markt: vermogenspsychologie. Bedoeld voor miljonairs die verzuipen in een grenzeloze wereld, zich tegenover hun omgeving schuldig voelen over het vergaarde vermogen of onzeker zijn over hoe ze hun kinderen verantwoord moeten opvoeden.

„Hé, veel cliënten van mij”, zag kinderpsychologe Anne Kooijman toen ze onlangs de Quote over Wassenaar opensloeg. Achteraf zo vreemd nog niet, vertelt Kooijman. „Mensen met geld zijn nu eenmaal eerder geneigd om zorg in te kopen. Voor het huishoudelijk werk, voor de tuin, maar ook psychologische hulp. Vaak als voorzorg nog, zonder dat er direct iets ernstigs aan de hand hoeft te zijn.”

Toch kan extreme rijkdom wel degelijk voor de nodige opvoedproblemen zorgen, zo merkte ze na dertig jaar praktijkervaring. „Neem de man die bezig is aan zijn derde huwelijk, met kinderen bij alle drie de vrouwen. Misschien betaalt hij probleemloos de alimentatie, maar het kan moeilijk zijn de kinderen echt aandacht te geven. Materieel komen de kinderen meestal niets te kort. Integendeel. Maar hun leven is emotioneel vaak armoedig. Ik zie deze kinderen regelmatig terugkomen in mijn praktijk.”

Vooral verwaarlozing is een terugkerend probleem. „De ouders zijn bezig met hun carrière, het kind zit alleen thuis. De oplossing: oppas inkopen. Twee au pairs hebben is hier niet ongewoon”, vertelt Kooijman. „Maar een au pair voedt niet op, wisselt om de twee jaar en spreekt vaak geen Nederlands. Terwijl: opvoeden doe je samen, kletsend aan de keukentafel. ‘Maar we staan toch op zaterdag langs het hockeyveld?’ zeggen de ouders dan. ‘Nee’, zeg ik, ‘dan sta je aan de zijlijn. Dan zijn de kinderen met vriendjes bezig, niet met jou’.”

Ook als de rijkdom zomaar aan komt waaien kan dat tot problemen leiden, vertelt Henriëtte Prast, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg en zelfbenoemd emotie-econoom. „Vooral als het geld in de schoot geworpen wordt door bijvoorbeeld een erfenis. Dan kan de omgeving soms bijzonder jaloers reageren. Het blijkt dat vriendschappen tegen rijkdom niet altijd even goed bestand zijn.”

Voor de vermogenspsycholoog ziet Prast in Nederland niet direct een toekomst – „daarvoor is het probleem te klein”. Wel voor de mediator, een advocaat die bemiddelt tussen beide partijen. „Nu zijn de procedurekosten voor advocaten soms hoger dan de erfenis zelf. Zeker met de vergrijzing zullen de rijken geldzaken voor hun dood beter willen regelen.”

Volgens Don Schothorst van de Barneveldse afkickkliniek is financiële rijkdom een leerproces, waarin vooral de nouveau riche nog wel eens een steekje laat vallen. „Kijk naar mij. Zelf was ik als succesvol reclameman 25 jaar lang verslaafd aan alcohol, coke en seks. Je luncht en dineert buitenshuis. Dan is die tweede fles wijn zo opengetrokken.”

Ontving Schothorst vorig jaar nog 760 cliënten, dit jaar verwacht hij er meer dan 1.000, van wie de meesten alcoholverslaafd en naar schatting de helft miljonair. Volgens hem veel beurshandelaren, reclamejongens, acteurs en tv-presentatoren. „Mensen die de hele dag onder grote spanning staan. Als je dan constant op je tenen moet lopen heb je aan het einde van de dag ook meer zin in die slok.” Verreweg de meesten zijn ondernemer. „Mensen van extremen, die hebben iets mateloos. In de jacht op succes, en in hun consumptiegedrag.”

Miljonairs zijn dan ook bovengemiddeld vaak alcoholverslaafd, vermoedt Schothorst. Dat komt volgens hem mede doordat de omgeving niet snel ingrijpt. „Heb je 10 miljoen op de bank, dan zegt je vrouw niet zomaar ‘sodemieter op’. En op de zaak ben je de eigenaar en zullen anderen je niet gauw op de vingers tikken.” Eén voordeel is er wel, als verslaafde miljonair. Schothorst: „Is de stap naar de kliniek eenmaal gemaakt, dan willen ze het probleem ook écht snel oplossen. Het blijven toch ondernemers, hè.”

Heb jij talent voor rijkdom? Doe de test op nrcnext.nl/geld