Yakamoz!

Dagblad De Pers, uitgeverij Van Dale Lexicografie en het Genootschap Onze Taal hebben een wedstrijd uitgeschreven om het woord van het jaar 2007 te kiezen. Onlangs verscheen er op de website al een lijst van veertig ‘genomineerde woorden’. Vanaf vandaag kun je, op www.woordvanhetjaar2007.nl, kiezen uit een toptien.

Men is op zoek, aldus de jury, naar „dat ene woord dat in 2007 opdook, dat het afgelopen jaar het best karakteriseert, en dat er vermoedelijk onlosmakelijk mee verbonden zal blijven”.

Tja, welk woord is onlosmakelijk verbonden met 2006? En welk woord met 2005? En dan hebben we het nog over jaren die ons vers in het geheugen liggen. Wat is het woord dat 1958 het best karakteriseert? Niet? 1966 dan? Ha, 1966 – dat is natuurlijk flowerpower. Helaas, dat woord dook pas een jaar later op. Nou ja, één jaar later, dan zaten we er toch dicht bij.

Inderdaad, en dat komt omdat de meeste mensen flowerpower associëren met de jaren zestig in het algemeen, niet speciaal met 1966, 1968 of 1969.

U ziet, ik heb niet veel fiducie in een zoektocht naar één bepaald woord dat één bepaald jaar karakteriseert.

Welke woorden hebben dagblad De Pers, uitgeverij Van Dale Lexicografie en het Genootschap Onze Taal nu geselecteerd voor de toptien?

Daar komen ze, zonder toelichting (op de website staat die er wel bij): Bokitoproof, comadrinken, klimaatneutraal, lokhomo, reltoerist, slurptaks, wilfen, zelfbedieningskapitalisme, formatiemoeheid (specifiek Vlaams) en opacriminaliteit.

Ach, je moet dit soort verkiezingen natuurlijk niet te serieus nemen. Woordenboekuitgever Merriam-Webster kiest al jaren een woord van het jaar, voor het Duits gebeurt dit ook, en de website woordvanhetjaar.nl bestaat ook al langer dan vandaag, maar was voorheen in handen van een vertaalbureau. Maar nu de verkiezing wordt georganiseerd door onder meer Van Dale en Onze Taal mogen we een en ander toch op z’n minst een klein beetje serieuzer nemen.

Klimaatneutraal hét woord van 2007? Het dateert in ieder geval niet uit dat jaar. Weliswaar is het, net als die andere woorden, voor het eerst opgenomen in het Van Dale Jaarboek Taal 2008, maar al in 2000 schreef de Volkskrant onder de kop ‘Klimaatneutraal op reis’: „FACE regelt de aanplant en wil dat ook doen voor bedrijven die ‘klimaatneutraal’ willen ondernemen, een nieuwe trend in ondernemersland.”

Kan een woord uit 2000 als hét woord voor 2007 worden uitverkozen? Je kunt op z’n minst vaststellen dat klimaatneutraal nu veel meer een trend is dan zeven jaar geleden, maar erg sterk is deze nominatie toch niet.

Het kan nog zwakker. In oktober van dit jaar koos het Duitse instituut voor buitenlandse betrekkingen in Berlijn het „mooiste woord ter wereld”. Er bestaan wereldwijd ruim zesduizend talen, maar de vakjury had aan 2.500 inzendingen genoeg om een winnaar te kiezen, namelijk het Turkse woord yakamoz. Dit heeft twee betekenissen: ‘weerspiegeling van het maanlicht in het water’ en ‘lichtgevende dieren en planten in het water’.

Het mooiste dit, het mooiste dat. De grootste, kleinste, dikste, dunste, slimste, domste, hoogste, laagste – er zijn veel woorden die onlosmakelijk aan de mensheid verbonden zijn, maar dit hoort er zeker bij: verkiezingsgeil.

Ewoud Sanders