Premier: Bot had moeten opstappen

Ben Bot had in 2005 als minister van Buitenlandse zaken moeten aftreden als hij toen van mening was dat hij gedwongen werd zijn uitspraak te herzien dat de invasie van Irak onverstandig was geweest.

Met deze woorden reageerde premier Balkenende dit weekeinde in de marge van de EU-Afrika top in Lissabon op de uitspraken van de voormalige minister in een interview met NRC Handelsblad.

Bot herhaalde in dat vraaggesprek zijn opvatting van destijds dat hij van mening was dat de invasie van Irak achteraf gezien onverstandig was geweest. Gedwongen door premier Balkenende – „met het mes op de keel” – had hij die uitspraak vervolgens publiekelijk moeten herzien. Balkenende zei stomverbaasd te zijn over de uitspraken.

Bots opvatting in 2005 strookte niet met het kabinetsbeleid en Balkende zei dat hij als premier de verantwoordelijkheid had om de eenheid van het kabinetsbeleid te bewaren.

„Je kunt niet het ene moment zeggen dat het een slip of the tongue was en het andere moment dat je het mes op de keel is gezet”, zei Balkenende geïrriteerd. „Ofwel hij was toen ongeloofwaardig ofwel hij is nu ongeloofwaardig. Het is het een of het ander.”

Als Bot er indertijd werkelijk zo over dacht, aldus Balkenende, „had hij daar toen de consequenties uit moeten trekken”.

De huidige minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen zei in reactie op het interview: „Ik begrijp best dat het zuur voor hem was dat hij niet opnieuw minister kon worden in dit kabinet.”

GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema wil morgen tijdens het mondelinge vragenuur in de Tweede Kamer, opheldering van Balkenende. „Het is uiterst gênant hoe de premier Bot destijds onder druk zette.’’ Oppositiepartij de VVD die in 2005 nog in het kabinet zat, vindt de opstelling van Bot ongeloofwaardig. „Je bent een vent of niet. Als je iets vindt, moet je het ook als minister durven zeggen”, aldus VVD-Tweede Kamerlid Hans van Baalen.

In een vraaggesprek met Vrij Nederland dat later deze week verschijnt levert Bot kritiek op zijn opvolger Verhagen die niet heeft gereageerd op zijn aanbod te bemiddelen in de zaak rond de in Iran gevangen genomen Nederlandse mensenrechtenactivist Abdullah al Mansouri. „Kennelijk wordt mijn aanbod om te bemiddelen door Buitenlandse Zaken niet op prijs gesteld. Van Maxime Verhagen heb ik niets gehoord”, aldus Bot.

Lees het interview met Bot op nrc.nl/binnenland