Live uit New Yorkin Hollandse bios

Nu ook in Nederland: live opera in de bioscoop.

Het New Yorkse Metropolitan Opera doet alles om een nieuw publiek aan te boren.

In de jaren dertig van de vorige eeuw werd een begin gemaakt met radio-uitzendingen van operavoorstellingen. Nu, ruim 75 jaar later, begint de opera ook tot bioscoopzalen door te dringen.

De grote aanjager van opera in de bioscoop is de New Yorkse Metropolitan Opera, Amerika’s invloedrijkste operahuis. Dankzij de vernieuwingsdrang van de nieuwe directeur Peter Gelb werd in het vorige seizoen een selectie uit de operavoorstellingen voor het eerst in bioscoopzalen in de Verenigde Staten live uitgezonden. Simulcast heet dat.

Dit seizoen volgt Nederland met een serie van acht opera’s, die zaterdag begon met Gounods Roméo et Juliette, gedirigeerd door Plácido Domingo en geregisseerd door de Vlaming Guy Joosten. Ze worden rechtstreeks vanuit New York vertoond in tal van steden in allerlei landen, ook in Pathé Tuschinski in Amsterdam, Pathé in Den Haag en Cinemec in Ede. Zo zijn de grootste sterren uit de operawereld, zoals Anna Netrebko, te zien op het bioscoopscherm in de buurt.

The Metropolitan Opera heeft het aantal Amerikaanse schermen dit seizoen ruim verdubbeld en het aantal deelnemende landen is uitgebreid tot dertien. Het operahuis verwacht met de acht uitvoeringen samen 1 miljoen kijkers te trekken – inclusief enkele honderden op universiteiten en New Yorkse middelbare scholen met een filmscherm. Het voorbeeld krijgt bovendien navolging. Operahuizen in Washington, San Francisco en Houston doen het nu ook – en sinds vorige maand zijn uitvoeringen van het 229-jarige La Scala in Milaan op hun beurt te zien in Amerikaanse bioscopen.

Om het aantal toeschouwers te maximaliseren zendt The Met de matineevoorstelling live uit. Zo begint de eerste uitzending in de Nederlandse reeks zaterdag om zeven uur ’s avonds. Dat komt overeen met één uur ’s middags in New York en tien uur ’s ochtends aan de Amerikaanse westkust. Daarmee heeft The Met een zo groot mogelijk vangnet uitgeworpen. Alleen bioscopen in Japan en Australië moeten kiezen: middernachtelijke voorstellingen of toch maar niet live.

Het grootste verschil tussen de Amerikaanse bioscoopvoorstellingen en die in Nederland is de prijs. In de VS kost een kaartje 22 dollar (15 euro). Het goedkoopste arrangement in Nederland (inclusief welkomstdrankje, garderobe en pauzeconsumptie) kost 32,50 euro.

Die lagere Amerikaanse prijs is een essentieel onderdeel van het nieuwe beleid dat de vorig jaar aangetreden Met-directeur Peter Gelb voert. Hij weet: „We zijn artistiek geïsoleerd en de band met de wereld om ons heen is verloren gegaan”, zo zei hij eerder dit jaar tijdens een openbaar interview in New York. Een van de barrières tussen podium en publiek is volgens hem de toegangsprijs, die in de Met kan oplopen tot 375 dollar. Hij heeft ook de goedkoopste rang voor de ‘echte’ voorstelling in het operahuis in New York verlaagd tot 15 dollar. Hij weet: om te concurreren met de bioscoop, moet in ieder geval de prijs omlaag.

Die ingreep – controversieel, omdat het ongesubsidieerde operahuis ook al voor de prijsverlaging structureel verlieslijdend was – was slechts het begin van Gelbs innovaties. Hij ontbindt contracten met operasterren die op het podium te statisch zijn. Hij huurt regisseurs uit de theater- en filmwereld in om de uitvoering aantrekkelijker te maken en popmusici wordt gevraagd nieuw werk te componeren. Hij biedt opera’s via internet aan als podcast die kunnen worden binnengehaald voor een draagbare muziekspeler of als ringtone voor de mobiele telefoon.

Gelbs opzet begint financieel vruchten af te werpen. De bezoekersaantallen in het respectvol als ‘The Big House’ omschreven operahuis worden op basis van voorverkopen voor dit jaar 6 procent hoger ingeschat. En misschien maken de bioscoopuitzendingen dit jaar zelfs winst – wat uitzonderlijk is in deze industrie.

Het gevaar is wel dat Gelb met zijn innovaties de vaste kern van Metropolitan-bezoekers van zich vervreemdt. „Verwacht niet dat alles wat ik doe succesvol is”, zei Gelb in New York bij wijze van voorbehoud. „Maar ik probeer het in ieder geval.”

Voor info over data en bezettingen, zie: metopera.org/hdlive; patheopera.nl. Reseveren kan via: patheopera.nl, Ede: www.cinemec.nl