In discussie aan de apothekersbalie

Wie bepaalt wat de patiënt slikt? De apotheker of de verzekeraar? „Dit is stemmingmakerij, geen medisch-inhoudelijke kwestie.”

Een arts constateert een ziekte en stuurt een patiënt naar de apotheker. Daar krijgt de patiënt een geneesmiddel, van het merk dat de apotheker het beste vindt. Maar dat kan de patiënt niet accepteren, want zijn zorgverzekeraar vergoedt het niet. De zorgverzekeraar heeft namelijk net een contract gesloten met een Indiase fabrikant, om een ander merk van datzelfde geneesmiddel goedkoper geleverd te krijgen.

Dat levert veel discussie aan de balie op, zegt apotheker Eric van Tintelen van apotheek De Aloë in Leiden. „Als een patiënt per se een ander middel wil, dan geven wij dat. Soms tegen wil en dank.”

Per 1 januari volgend jaar vergoeden sommige verzekeraars alleen nog een door een Indiase fabrikant geleverde variant van de cholesterolverlager simvastatine. Maar de apothekers willen zich de wet niet laten voorschrijven. Daarom starten ze een grootscheepse campagne om patiënten te wijzen op deze ‘slechte’ zorgverzekeraars, waaronder Agis, Univé en Delta Lloyd. Koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland wil spoedig overleg met de apothekers en het ministerie van Volksgezondheid.

Volgens de apothekers komt het voor dat verzekeraars ‘medisch noodzakelijke’ geneesmiddelen niet vergoeden. Woordvoerder Dirk-Jan Westerwoudt van zorgverzekeraar CZ wijst de verwijten van de apothekers gedecideerd van de hand. „Het is beslist niet zo dat wij iets voorschrijven. Alleen de arts bepaalt wat de patiënt slikt, niet de verzekeraars. En de apotheker moet gewoon afleveren.” Bij medicijnen die overal hetzelfde zijn, zegt Westerwoudt, „kiezen we het goedkoopste”. „Onze taak als zorgverzekeraar is: zorgen dat je klanten het beste middel krijgen, maar niet onnodig duur.”

Ook de apothekers, zegt voorzitter Marga van Weelden van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP), zijn voorstander van een „zinnig en zuinig” voorschrijfbeleid. „We hebben drie maanden geleden nog met de overheid, de verzekeraars en de farmaceutische industrie afgesproken dat we gaan bezuinigen. Bij identieke middelen zullen we kiezen voor het goedkoopste. Maar alleen als dat in het belang is van de patiënt.” Op Denemarken na is Nederland het Europese land met de goedkoopste medicijnen.

Van Weelden verwijt de verzekeraars dubieuze praktijken. „Patiënten moeten zelf de website van hun verzekeraar in de gaten houden om te zien welk middel ze mogen nemen. De informatie is onduidelijk en vaag. En het is verwarrend voor ouderen. Ze hebben nog een half doosje van hun oude middel en moeten een nieuw medicijn aanschaffen. Dan gaan ze vaak uit beide doosjes slikken, met alle gevolgen van dien.”

Achmea, een van de door de apothekers goedgekeurde verzekeraars, noemt het eveneens „ongemakkelijk” voor patiënten als ze een paar keer per jaar op last van de verzekeraar van medicijn zouden moeten wisselen. „De klant begrijpt het niet”, zegt een woordvoerster. Het wisselen van medicijnen zou, door administratiekosten, bovendien de winst van een goedkoper medicijn tenietdoen.

Volgens apotheker Van Tintelen draait het eigenlijk allemaal om „de machtsverhouding”. Om „wie bepaalt”.

Volgens de apothekers zijn de verzekeraars niet de juiste instantie om te bepalen welk medicijn het beste is, „want zij zien de patiënt niet”. Westerwoudt van verzekeraar CZ: „De apothekers boycotten de goedkoopste leveranciers, omdat dat ze korting en bonussen kost. Dus scherpen wij het beleid aan: we wijzen er een aan. Medicijnen kunnen goedkoper, en dat blijkt. Dus raak je de apotheker in z’n portemonnee.”

Als wij het om het geld zouden doen, reageert Van Weelden, zouden we niet hebben afgesproken om te bezuinigen. „Bovendien hoeft een patiënt helemaal niet duurder uit te zijn. De zorgverzekeraars die wel keuze in medicijnen bieden, hebben geen hogere premies dan de verzekeraars zonder vrije keuze.”

De vrije keuze is niet in gevaar, zegt Westerwoudt. „De apothekers trekken een rookgordijn op. Dit is stemmingmakerij. Dit is geen medisch-inhoudelijke kwestie. We gaan niet op de stoel van de arts zitten. Dit gaat om miljoenen euro’s korting die de apothekers mislopen. Maar daar hoor je ze niet over.”

Van Weelden: „December is de maand om van zorgverzekeraar te wisselen. Het is nu aan de Nederlander om partij te kiezen.”

Met medewerking van Hester van Santen