Een gulzige vrouwzonder schaamte

Nigella Lawson wil dat iedereen schaamteloos van eten gaat genieten.

Veel geld, veel room, veel bloemrijke en sensuele zinnen over chocoladetaart.

Een missie heeft ze niet. Althans niet van hetzelfde kaliber als haar collega Jamie Oliver, die ze bewondert om zijn kruistocht tegen fabrieksvoedsel en te dikke schoolkinderen. Hooguit wil ze uitdragen dat je schaamteloos van eten mag genieten.

Nigella Lawson was vorige week een etmaal in Nederland om de vertaling van haar laatste boek Nigella Express te promoten. „Eten is een zinnelijke bezigheid. Net als seks speelt het zich af op het raakvlak van schaamte en genot. In mijn recepten gaat het in de eerste plaats om dat genieten. Ik begrijp werkelijk niet wat er mis is met het gebruik van een beetje room en boter.”

De Engelse kookschrijfster en televisiekok laat geen gelegenheid voorbij gaan het te benadrukken: ze is een gulzige vrouw. Tijdens een gesprek met Hanneke Groenteman, voor een volle zaal met fans, vertelt ze hoe vriendin Ruby Wax haar eens uitmaakte voor een junkie, altijd op zoek naar haar volgende fix. Wanneer ze na afloop van het interview door haar uitgever wordt meegetrokken op weg naar een televisieoptreden, graait ze snel een bitterbal van een voorbijkomende serveerschaal.

„Bitterballen zijn lekker”, glundert ze de volgende ochtend in de bibliotheek van het Amsterdamse Ambassadehotel. De stamppot-met-een-kuiltje-jus die ze de vorige avond, aan tafel bij Pauw & Witteman, in een jarenvijftigfilmpje voorbij had zien komen, had haar ook erg appetijtelijk geleken.

Nigella Lawson is kleiner dan ze op televisie overkomt, haar figuur des te weelderiger. De bloemrijke, sensuele taal waarin ze over eten schrijft en de wellustige manier waarop ze in haar kookprogramma’s in een stuk chocoladetaart hapt, zijn haar handelsmerk geworden.

Het woord gastroporno, ooit door Nigella zelf uitgevonden om de close-up voedselfotografie van haar eigen kookboeken te typeren, wordt tegenwoordig vaak op haar persoon geplakt. Het etiket lijkt haar niet te deren. Noch de verlekkerde toon waarop Jeroen Pauw haar aansprak op haar geflirt met de camera. „Mannen vinden het nog weleens shockerend wanneer een vrouw een stevige eetlust heeft. Maar wanneer ik mijn vingers voor de camera aflik, doe ik dat niet om te koketteren. Ik doe het omdat ik het eten wil proeven.”

Je zou Nigella Lawson de koningin van het thuiskoken kunnen noemen. In haar boeken geen cheffy sauzen en liflafjes, maar huiselijke recepten als geroosterde kip met kruiden, cheesecake en wentelteefjes met sinaasappel. Ze geeft graag een ietwat decadente draai aan klassiekers. Custard maakt ze met Sauternes en ham kookt ze in Coca Cola. „Koken is helemaal niet zo moeilijk. Je moet het gewoon doen. Mijn moeder geloofde in kinderarbeid en zette ons zonder pardon aan het werk in de keuken. Ik doe nu hetzelfde met mijn kinderen, zodat ze het op een natuurlijke manier leren. Iedereen die nog niet kan koken raad ik aan te beginnen met koken voor zichzelf. Wanneer je voor jezelf kookt, hoef je niet te stressen over eventuele mislukkingen en kun je ontdekken wat werkt en wat niet werkt.”

Wie Nigella ooit een tomaat heeft zien snijden of kruiden heeft zien hakken, ziet meteen dat zij niet is opgeleid als chef-kok. Over koken schrijven was geen vooropgezet plan. Na haar studie letteren in Oxford werkte ze als journaliste voor The Sunday Times en Vogue. Ze werd gevraagd restaurantrecensies te schrijven voor The Spectator. Toen haar echtgenoot, Times-columnist John Diamond keelkanker kreeg, besloot ze thuis te gaan werken om voor hem en hun kleine kinderen te zorgen. Terwijl John zieker werd en nauwelijks meer kon eten, troostte zij zichzelf met koken en verdiende de kost door erover te schrijven. Haar eerste boek How to Eat, droeg ze behalve aan haar moeder en zus, die beiden jong overleden waren aan kanker, ook op aan haar stervende man.

Het heeft even geduurd voordat Nederland Nigella Lawson omarmde. Of eigenlijk: voordat Nederland zich liet omarmen door Nigella, want zowel in haar boeken als in de bijbehorende televisieseries benadert zij haar publiek alsof het haar beste vrienden betreft. In eigen land wordt ze regelmatig bekritiseerd om die familiaire toon. Waarom, zo vragen critici zich af, pretendeert deze upperclass dame – dochter uit een huwelijk tussen voormalig minister van Financiën Nigel Lawson en de zeer welgestelde Vanessa Salmon, bestsellerauteur en nu getrouwd met multimiljonair Charles Saatchi – net zo gewoon te zijn als de gemiddelde Britse huisvrouw?

Wanneer ze in een van haar kookprogramma’s op een bus springt om boodschappen te gaan doen in de supermarkt, wordt daar schande van gesproken omdat de bus, inclusief figuranten, blijkt te zijn ingehuurd. Nigella haalt er haar schouders over op: „Typisch van die dingen waar journalisten zich veel drukker over maken dan mijn publiek. Ik doe regelmatig zelf mijn boodschappen. Meestal via internet, wat ik vreselijk handig vind, maar ook gewoon in mijn lokale supermarkt. En ja, ik geef veel geld uit aan eten, maar dat deed ik ook al toen ik het niet had. Ik weet gewoon dat mijn lezers en kijkers het prettig vinden dat ik hen aanspreek alsof ze bij mij in de keuken staan. Zij hebben veel meer met mij gemeen dan met al die testosterongedreven koks die tegenwoordig de televisie domineren. Mannen koken om zichzelf te bewijzen. Vrouwen om harmonie te creëren.”

‘Nigella’s Express’ 391 blz, uitgeverij Contact, 34,90 euro