‘Zijn gehoor: ongelofelijk’

De pianiste Ellen Corver werkte meer dan twintig jaar met Karlheinz Stockhausen samen. Ze speelde al zijn pianowerken en ze maakte er voor zijn eigen platenlabel de eerste opnamen van.

Corver: „Ik leerde hem kennen in mijn eerste studiejaar aan het conservatorium in Den Haag. Hij was gastdocent en hij was enthousiast over de manier waarop ik zijn werk speelde. Zo is het begonnen. Ik werd geïntrigeerd door zijn Klavierstücke. Toen ik ze voor het eerst zag, dacht ik: dit is onspeelbaar. Het is uitdagend om van zoiets weerbarstigs iets te maken dat je muziek kunt noemen. Waarom schreef iemand in godsnaam zulke noten? Maar hij kon het goed uitleggen, hij liet je horen dat het om twee mensen ging die een conversatie hadden. Hij zong de noten en dan dacht ik: voor jou is het echt gesneden koek.

„Voor mij zijn de Klavierstücke nooit gesneden koek geworden, hoe vaak ik ze ook gespeeld heb. Je hebt muziek die geeft en je hebt muziek die neemt. Van Mantra word ik blij, dat is zo muzisch, daar kon je me midden in de nacht voor wakker maken. De oudere Klavierstücke námen alleen maar. Ze vraten energie. Iedere keer dat ik ze ging spelen, had ik het gevoel dat ik een berg moest beklimmen.

„Op een gegeven moment dacht ik: het boek moet dicht, nu moet de volgende generatie het van me overnemen. Dat kwam ook omdat Stockhausen voor synthesizer ging schrijven. Hij vond de piano te gelimiteerd. En ik wilde geen synthesizer spelen.

„Voor zijn vijfenzeventigste verjaardag vroeg hij me om de Klavierstücke nog eenmaal te spelen, tijdens de jaarlijkse zomercursus in Kürten. Dat wilde ik wel doen, als hommage. Vanaf februari heb ik er hard aan gewerkt, maar de dag voordat ik zou gaan, in augustus, brak ik mijn been. Daar reageerde hij op zoals alleen Stockhausen kon reageren. ‘Als je echt wilt, sta je hier morgen.’

„Ik was verbijsterd toen ik hoorde dat hij overleden was. Ik dacht altijd dat hij 110 wou worden, zo gezond leefde hij. Heel erg jammer. Ik zal altijd een enorm respect voor hem blijven houden. Zulke oren als hij had, ongelofelijk.

„Bij de instelling van de modulatoren kon hij precies horen wat het Hertzniveau was. En dan de eisen die hij stelde. Nooit een compromis. Alles moest altijd perfect zijn.”