Te veel leuke dingen

De school had het opgegeven met Django en Dewi. Dan maar geen diploma. Zelf gaven ze het op de valreep toch niet op.Jacqueline Kuijpers

Afgelopen maandag overhandigden Dewi van Harte (23) en Django Eijgensteijn (19) ‘hun’ boek 4UZelfregie aan Staatssecretaris Marja van Bijsterveldt. Het boek gaat over hun worsteling om hun diploma te halen. Zowel Dewi als Django hadden op school het stempel ‘afgeschreven’ achter hun naam staan. Ongeïnteresseerd. Spijbelaar. Raddraaier. Lui. Maar op de valreep zagen zij een opening waardoor het toch lukte, met de hulp van coach Marijke Lingsma. Django haalde zijn vwo-diploma, Dewi mbo secretarieel. Het boek volgt hun worsteling op de voet.

Dewi en Django hebben zich voor de gelegenheid gekleed. Colbert, witte bloes. Niet direct wat je verwacht bij een ‘near drop-out’. Over vooroordelen gesproken. “Het is allemaal zo negatief wat je over je heen krijgt”, zegt Django over zijn schoolervaringen. “’Altijd: dat wordt toch niks meer met jou’. De kracht van Marijke is dat zij het omdraait. Zij zei tegen ons: ‘als je er nu voor gaat leren haal je het wél’.”

Marijke Lingsma hoort het glimlachend aan. Zij heeft ervaring als student-psycholoog en is als coach werkzaam in het bedrijfsleven. Het contact met Dewi en Django kwam via via tot stand, vertelt ze in de hal van het Ministerie van Onderwijs. “Tien weken voor het eindexamen vroegen de ouders van Django mij of ik kon helpen. Dewi kwam zelf naar mij toe. Dat laatste maakte het makkelijker. Dacht ik. Want het belangrijkste zou wel zijn om te zorgen dat ze de wil zouden hebben om hun diploma te halen. Maar dat bleek voor de jongeren anders te liggen.”

“De wil is er altijd wel, denk ik”, zegt Django – intussen eerstejaars International Business Administration – daarover. “Maar je hebt geen zin om er moeite voor te doen en je weet niet hoe je moet beginnen.” Dewi en Django hadden hetzelfde probleem: ze konden geen prioriteiten stellen. Beiden hadden zoveel leuke dingen – van sport tot shoppen – dat ze niet aan studeren toekwamen. “Een smoezenronde”, zegt Lingsma. “Voor hen was de klik het moment waarop ze zagen dat het met een goede planning nog steeds haalbaar was om het diploma te halen. Dat gaf het zelfvertrouwen.”

Beide jongeren zijn dus primair gestruikeld op praktische aspecten: het zelfstandig een studieplanning maken en je daaraan houden. Hersenwetenschappers zeggen op basis van recent onderzoek dat puberhersenen daar ook nog niet voor toegerust zijn. Toch besteden scholen hier nauwelijks aandacht aan. Zowel Dewi als Django hebben nooit geleerd hoe ze moeten studeren. Ze zijn ervan overtuigd dat het anders was gelopen als zij hierin beter ondersteund waren op school. Het boekje 4UZelfregie is een neerslag van de coachingsgesprekken die Lingsma met Dewi en Django heeft gevoerd. Het aardige is dat Dewi en Django in hun eigen taal beschrijven wat er met hen gebeurde, hoe ze zich voelden. Lingsma onderscheidt vijf stappen die haar pupillen hebben gezet: ‘commitment’ (ja zeggen tegen jezelf), ‘plan’ (structuur aanbrengen in je tijd), ‘focus’ (één doel, het diploma), ‘corrigeer’ (omgaan met hindernissen) en ‘act’ (studeren en examen doen). Bij elke stap geeft Lingsma een aantal tips: van een ‘warming up’ in de zin van je bureau opruimen en spullen klaarleggen tot het aanpakken van een negatieve relatie met docenten.

Zowel Dewi als Django hadden een sterk verstoorde relatie met een docent. Dewi met haar mentor en Django met zijn docente filosofie. Dat had bij allebei enorme impact op hun imago op school en hun eigen werkhouding. De wederzijdse ‘haat’ nam zodanige proporties aan dat Django uiteindelijk het vak via internet ging volgen en Dewi gewoon altijd spijbelde. Toen Dewi eenmaal had besloten tóch voor dat diploma te gaan moest ze leren incasseren, schrijft ze. Dat begon al met een gesprek samen met Lingsma, waarin de lerares (Dewi in het boek: ‘lees: die bitch’) haar gal spuwde. Maar dat was niet alles. ‘Vaak genoeg kreeg ik van die sneaky opmerkingen naar mijn hoofd geslingerd, in de trant van: ‘Zo Dewi, wat dacht je? Laat ik ook maar eens naar school gaan halverwege het jaar?’ Ik mocht haar natuurlijk geen grote bek geven, want dan was ik nog verder van huis. Dus tja, het enige wat ik kon doen was één wenkbrauw optrekken en haar een blik geven van ‘mens, wat lul je!’ Ik kon haar het beste pakken door gewoon lekker mijn diploma te halen.’ Dat deed ze. Dewi doet nu hbo Sociaal Juridische Dienstverlening.

Lingsma hoopt met haar boekje meer ‘pechvogels’ zoals Dewi en Django een steuntje in de rug te geven – in de woorden van Django: ‘een schop onder je kont’. “Ik zou ervoor pleiten dat er op iedere school rond december wordt geïnventariseerd wie het wel of niet gaan halen. En dat er een soort studieadviseur wordt aangesteld naar wie leerlingen die het waarschijnlijk niet gaan redden toe kunnen. Django: “Je wilt voor de groep niet laten merken dat jij het niet gaat halen. Want dan ben je een loser. Dus als je hoort dat er een opening is waardoor je het wél kan halen en je wordt daarbij af en toe bij de hand genomen, dan red je het.”

4UZelfregie, Op eigen kracht examen halen; Uitgeverij Nelissen, Soest. isbn 978 90244 1700 1. 9,50 euro