Rodins voor de rijkste man van de wereld

De Mexicaan Carlos Slim, die sinds dit jaar rijker dan Bill Gates is, heeft voor zijn overleden vrouw Soumaya een museum opgericht met de grootste Rodin-collectie buiten Frankrijk.

Zelfs voor een multimiljardair kan een schilderij te duur zijn. De Mexicaanse zakenman Carlos Slim, die dit jaar met een geschat vermogen van ruim 56 miljard dollar Bill Gates als rijkste man ter wereld opvolgde, heeft in zijn omvangrijke kunstcollectie bijvoorbeeld geen één schilderij van zijn landgenote Frida Kahlo. „Die zijn erg duur. En het gaat meneer Slim niet om geld uitgeven om het uitgeven. Een stuk moet vooral binnen zijn collectie passen”, vertelt conservator Héctor Palhares tijdens een rondleiding door Slims eigen museum in Mexico-Stad.

Die relatieve zuinigheid betekent zeker niet dat een bezoek aan Slims ‘Museo Soumaya’ niet de moeite waard is. Hoewel een Kahlo dus ontbreekt, heeft Slim er wel werken hangen van Frida’s echtgenoot Diego Rivera en tijdgenoot Rufino Tamayo. Dit naast werken van verscheidene Europese meesters: El Greco, Gauguin, Degas, Miró, Van Gogh, Dalí. En zeker een kwart van de circa 600 vierkante meter museumvloer is ingeruimd voor Slims omvangrijke collectie met werken van Auguste Rodin. „De grootste buiten Frankrijk.”

Slims band met Rodin is dan ook het meest emotioneel, legt Palhares uit. „Diens werk is het vertrekpunt geweest voor zijn hele collectie.” Een sturende rol speelde daarbij Slims in 1999 overleden vrouw Soumaya Domit, naar wie het museum ook is vernoemd. „Vooral zij was helemaal weg van Rodin en het was ook haar idee een museum te beginnen. Je ziet haar vrouwelijke visie hier overal terug.”

Deze week opende bijvoorbeeld een tijdelijke expositie met het thema ‘Liefde tot de gekte’. Ruim 180 erotische én religieuze werken uit de afgelopen vijfhonderd jaar moeten het spanningsveld blootleggen tussen lust en liefde. Het afsluitende stuk van deze expositie is – bijna vanzelfsprekend – Rodins ‘De Kus’. En ook diens schetsen en beeldwerken van lesbische vrouwen hebben een mooie plek gekregen. Palhares, lachend: „Maar om de meest macho Mexicanen een beetje te sparen, wordt ook de liefde voor God uitgebreid uitgebeeld.”

Zo heeft het museum wel meer werk waar een conservatieve Mexicaan van zou kunnen schrikken. (Slim zelf is overigens een zoon van Libanese christelijke migranten). Een van de topstukken is bijvoorbeeld het vergulde bronsbeeld ‘Cristo de San Juan de la Cruz’ van Salvador Dalí. „Hier zijn we erg trots op. Als de sarcast Dalí een religieus werk maakt, dan belooft dat natuurlijk niet veel goeds voor het geloof.” De manshoge Jezus hangt zonder zijn kruis en heeft geen gezicht.

Slim staat bekend als een sober man. Anders dan zijn collega-multimiljardairs hoeft Slim niet met halsbrekende toeren wereldrecords te verbreken. Evenmin verschijnt hij veel in het openbaar – laat staan met elke paar jaar een nieuwe jonge blonde bruid aan de arm. Na de dood van Soumaya hertrouwde Slim niet. Kunst verzamelen is een van de weinige uitspattingen die hij zich veroorlooft. Palhares: „En het is natuurlijk een goede investering.”

Het betekent allemaal niet dat Slim onomstreden is in Mexico. Hij werd rijk door bij een privatisering voor een prikkie het Mexicaanse staatstelecombedrijf Telmex op te kopen. Het staatsmonopoly van Telmex bleef ook in de private handen van Slim onaangetast. Bellen is hierdoor nog steeds erg duur in Mexico. Laat tegen een willekeurige Mexicaan Slims naam vallen en een klaagzang over de dure beltarieven volgt.

De kritiek op zijn monopolies (hij domineert verder ook de mobiele-telefoon- en de internetmarkt) is een van de redenen dat Slim de afgelopen jaren, net als andere miljardairs in de wereld, aan charitas is gaan doen. De toegangsprijs voor het museum is daarom spotgoedkoop en op maandag en dinsdag is de entree zelfs gratis. Palhares: „We willen ook Mexicanen bereiken die anders nooit zulke kunst te zien zouden krijgen.”

Maar in de locatie van het museum komt ook de monopolistisch en expansionistische zakengeest van Slim terug. Het is ondergebracht in Plaza Loreto een winkelcentrum dat Slim zelf uit de grond liet stampen in San Ángel, een van de duurste wijken van Mexico-Stad. Wie al in dit sjieke deel van de hoofdstad komt, passeert op weg naar het museum eerst tientallen winkels en restaurants die of wel van Slim zelf zijn, of waarvan de bedrijfsruimte wordt gepacht van hem.

Voorheen was op de plek van Plaza Loreto een papierfabriek gevestigd. Een poging van Slim om de nabijgelegen huisjes van de oude arbeiders op te kopen en te slopen, stuitte op verzet van de inwoners. „Wij weigerden, want we hebben ook wel door dat de onroerendgoedprijzen hier de komende jaren alleen maar verder zullen stijgen”, vertelt een inwoonster wier opa nog in de fabriek werkte.

Omdat expansie niet mogelijk blijkt, wordt het museum nu te klein. Palhares: „Momenteel kunnen we slechts 4 tot 5 procent van de gehele collectie tentoonstellen.” De rest ligt in depot, is op reis of hangt in een van Slims privévertrekken of kantoren. Binnen twee jaar moet daarom op een andere plek in de stad een tien keer zo groot Museo Soumaya opengaan.

Museo Soumaya is open van woensdag tot maandag (10.30-18.30u), vrijdag en zaterdag tot 20.30u. Zondag en maandag gratis, overige dagen: 10 pesos (46 eurocent). Adres: Plaza Loreto www.soumaya.com.mx