‘Ook moslima’s hebben vrije wil’

De hoofddoek was weer in het nieuws deze week. De Kamer wil geen agentes met doek. Ceylan Pektas Weber: „Met hoofddoek buig ik mijn hoofd voor God.’

Foto Claudia Kamerogodski Kamerogodski, Claudia

Eigenlijk is Ceylan Pektas Weber (45) het onderwerp hoofddoek spuugzat. De voorzitter van de moslimvrouwenorganisatie Al Nisa – met hoofddoek – weigert al jaren om er over te discussiëren. Gaat het over moslima’s, dan gaat het altijd ook over de hoofddoek. Deze week stemde een meerderheid van de Tweede Kamer voor een motie van de Partij voor de Vrijheid die het dragen van een hoofddoek voor politieagentes verbiedt. „Ik vind het vaak zo denigrerend. Het gaat niet om het uiterlijk, maar om wat er ónder die doek zit.”

Vandaag neemt Pektas Weber afscheid als voorzitter van Al Nisa. Ze wordt opgevolgd door Leyla Çakir (29).

Worden vrouwen met een hoofddoek niet serieus genomen?

„De meeste niet-moslims hebben een bepaald, tamelijk hardnekkig, beeld bij een vrouw met een hoofddoek. Een vrouw met een hoofddoek is conservatief, wordt onderdrukt door haar man, of is in elk geval ondergeschikt aan hem. Ze is hoogstwaarschijnlijk slecht geïntegreerd. Hoe vaak ik niet bij de bushalte gecomplimenteerd ben met mijn ‘uitstekende Nederlands’. Terwijl ik in een katholiek Nederlands gezin geboren ben en later me heb bekeerd tot moslim. Als ik met een vriendin zonder hoofddoek op stap ben, richt iedereen zich op haar.”

Maar onder moslims geniet een vrouw met hoofddoek juist respect?

„Traditionele moslims plakken vaak positieve labels op een vrouw met een hoofddoek. Ze is oprecht, vroom, kuis en respectabel. Een vrouw zonder hoofddoek vinden ze te verwesterd en onfatsoenlijk. Het gaat dan weer om een beeld dat een ander heeft van een vrouw met een hoofddoek en niet wat die vrouw er zélf voor een betekenis aan geeft.”

De hoofddoek heeft toch te maken met zedigheid?

„In de Koran staat dat vrouwen én mannen zich fatsoenlijk moeten kleden. Hoe ze dat doen, moeten ze zelf uitmaken. Persoonlijk vind ik de hoofddoek daarbij niet zo belangrijk. In de verzen die het vaakst door moslims worden gebruikt om aan te geven dat vrouwen gesluierd horen te zijn, staat dat vrouwen iets van hun overkleden over zich heen moeten laten hangen. Dat bevordert het best dat men hen herkent en niet lastig valt. In de zevende eeuw, de tijd van de profeet, verlieten vrouwen vaak in groepjes het beschermde kamp. Buiten liepen ze gevaar overvallen te worden door mannen. Hun kleding diende dan als bescherming. Er staat nergens dat ze gesluierd moeten zijn omdat ze anders mannen zouden verleiden. Dat idee is volkomen tegenstrijdig met uitgangspunten van de islam.”

Hoe bedoelt u dat?

„Volgens de islam heeft God ieder mens geschapen met een vrije wil. Anders kan je later nooit ter verantwoording worden geroepen door God. Bovendien staat in de Koran dat ieder mens verantwoordelijk is voor zijn eigen daden. Dan kan je niet stellen dat een vrouw verantwoordelijk is voor het gedrag van mannen.”

Welke functie heeft hij dan voor u?

„Voor mij geeft het dragen van een hoofddoek uitdrukking aan mijn respect voor God. Met hoofddoek ben ik mezelf meer bewust van mijn relatie met God. Ik buig mijn hoofd alleen voor God. Voor mij heeft een hoofddoek te maken met mijn relatie met God, niet met mijn omgang met mannen.”

Dus de hoofddoek heeft wel een belangrijke betekenis.

„Ja, maar dan gaat het om de betekenis die de hoofddoek heeft voor de draagster zelf. Moslima’s proberen vaak de discussie te bagatelliseren door te zeggen: waarom maakt iedereen zich zo druk om dat lapje stof? Maar het betekent voor hen zelf veel meer dan een lapje stof. Dan kan je niet van anderen verwachten dat zij de hoofddoek wel zien als een lapje stof.”

Vroeger was u feministe, in een paarse tuinbroek en met rood geverfd haar. In 1989 werd u moslima, en enkele jaren later bent u een hoofddoek gaan dragen. Een draai van 180 graden, lijkt het.

„Mijn uiterlijk is erg veranderd, mijn idealen en ideeën niet. De discussie over de hoofddoek is zo normatief. Het gaat enkel en alleen om het uiterlijk, waarbij anderen bepalen hoe moslimvrouwen eruit moeten zitten. Ik vond op mijn zeventiende, en vind nog steeds dat vrouwen te vaak op hun uiterlijk beoordeeld worden. Dat heeft niets met de islam, of met emancipatie, te maken. Uit verschillende koranverzen kun je afleiden dat ieder mens de kwaliteiten moet ontwikkelen die hij van God heeft gekregen. En je moet je verstand gebruiken. Daar wordt honderden keren naar verwezen in de Koran. Die kwaliteiten en dat verstand moet je vervolgens gebruiken om te streven naar het goede. Daar zou de discussie over moeten gaan en niet over de hoofddoek.”

Waarom roept het toch zoveel discussie op?

„Een hoofddoek is heel zichtbaar. Daardoor is het een symbool geworden waar politici als Wilders handig gebruik van maken. En Nederlanders zitten zelf ook met een last uit het verleden. In de Bijbel staat ‘Een vrouw die haar hoofd niet bedekt, kan zich maar beter laten kaalknippen’. Mijn katholieke oma droeg ook altijd een hoofddoek naar de kerk en die heeft ze op haar vijfenzestigste alsnog afgedaan. Ze voelde zich bevrijd van de normen die de kerk haar had opgelegd. Voor Nederlanders is het allemaal nog maar net geschiedenis.”

Kan dat, volgens u, een politieagente met een hoofddoek?

„Aanvankelijk kon ik het wel volgen, het streven naar een zekere uniformiteit. Verschillende hoofddeksels hebben effect op de autoriteit die een politieagent moet uitstralen. Straks krijg je ook agenten met een tulband of een keppeltje. Maar toen zei mijn vader van tachtig jaar, die nota bene moeite had met mijn hoofddoek destijds, dat het in Engeland wel gebeurt. Daar hebben ze agenten met sluiers en tulbanden, zonder problemen. Uiteindelijk is dit de zoveelste discussie die meer door emotie dan door rede wordt bepaald.”