‘Fans van politici zijn óók idolaat’

Raimond Wouda (1964) studeerde in 1992 af als fotograaf aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij woont samen met zijn vriendin Kitty, met wie hij twee dochters heeft.

raimond wouda

Vevey, 20 juli 2006

We zijn de hele dag in het zwembad geweest. Mijn dochters Yonah en Wende lagen ’s middags in een vredige coma bedekt onder handdoeken. Twee uur ongestoord lezen. Wat een luxe. ’s Avonds eten bij vrienden Barend en Nadine. Mijn email gecheckt. Er zat een raadselachtig bericht bij waarin ik gepolst werd om een opdracht voor het Rijksmuseum te doen. Ik vroeg mij af of het Document Nederland betrof of dat het Rijksmuseum mogelijk nog andere opdrachten aan fotografen verstrekte.

Inmiddels was het eten klaar en hing Yonah alweer aan mijn arm om mij naar de tafel te sleuren.

Amsterdam, 22 november 2006

De avond van de verkiezingen. Stagiaire Eva en ik gaan naar het verkiezingsfeest van de SP in de Melkweg. Ik ben benieuwd. Ik heb nog nooit een verkiezingsfeest bezocht, maar als de televisiereportages representatief zijn, vrees ik het ergste. Al die mensen, die een gemeenschappelijk belang en doel hebben. Ik kan mij er niets bij voorstellen. Heel beklemmend.

Ik heb mij lange tijd afgevraagd of ik de politiek wel moest betrekken in de serie, maar na enige research viel het mij op dat de politiek allemaal kenmerken van de fancultuur had overgenomen. Er is een fanclub van Mark Rutte, jonge CDA’ers lopen rond in een T-shirt met de afbeelding van Jan Peter Balkenende en gedragen de leden van politieke partijen zich inmiddels net zo uitbundig en idolaat als de fans van een willekeurige jongensband. Ik kan eigenlijk niet om de politiek heen.

We zijn ruim op tijd en dat geeft ons de gelegenheid om rustig een plek te zoeken om de camera neer te zetten. Een aantal tv-ploegen hebben hun positie reeds ingenomen, maar godzijdank niet op de plek van waaruit ik wil gaan fotograferen.

Er hangt een wat hangerige, broeierige sfeer. Op het moment dat de eerste voorzichtige peilingen van de avond op groot doek worden getoond, barst een gejuich los als het nieuwe aantal zetels van de SP wordt genoemd. Het nieuwe aantal zetels van de SP overtreft kennelijk ieders verwachting.

Ik ben niet vaak aanwezig bij media-evenementen en als ik de fotografen beneden op het moment van deze eerste euforie zie worstelen om hun foto te maken, ben ik blij dat deze survival of the fittest aan mij voorbij gaat. Naarmate de avond vordert, produceert de overwinningsroes een deken van warmte, waardoor mijn bril beslaat tijdens het scherpstellen.

Het wordt steeds drukker en uitbundiger en ik krijg het gevoel dat ik aanwezig ben op het verkeerde feestje. Ik heb mijn foto gemaakt en ik besluit te verdwijnen voordat Jan Marijnissen komt. In de auto naar huis hoor ik op radio 1 hoe hij zijn opwachting maakt op de plek waar ik net vandaan ben gegaan.

Collalbo, 12 januari 2007

De schaatsarena van Collalbo is al geruime tijd gevuld met een flinke hoeveelheid schaatsaanhangers, voornamelijk afkomstig uit Nederland. Het duurt nog minstens twee uur voordat de eerste ritten beginnen. Er stoppen nog enkele autobussen, opnieuw volgeladen met Nederlandse supporters. Ze komen massaal richting de schaatsarena. Ik kijk gefascineerd naar de oranje stroom.

Ik heb al vanaf mijn jeugd een vreemde haat- liefderelatie met massa’s. Het is een fascinatie voor een fenomeen waar ik niet veel van begrijp. Als ik vroeger uitging, kon ik uren naar de dansende massa kijken, maar er nooit in opgaan. Ik ervaarde het als een snelstromende rivier, die prachtig was om naar te kijken, maar waar je kopje onder zou gaan als je erin zou springen. Ik denk dat ik bang was om mijn persoonlijkheid kwijt te raken en zou verdwijnen in een amorfe klomp. Alsof ik niet meer zou bestaan. Mijn angst is inmiddels verdwenen, maar mijn fascinatie is gebleven.

Derk en ik stropen eerst met een digitale camera de omgeving af om een geschikte locatie te vinden om de foto te maken. De plek moet de schaatsarena in zijn context laten zien, zonder dat we afgeleid worden door onduidelijke vormen of irrelevante informatie. Kleine verschillen van standpunt kunnen het hele beeld immers als een kaartenhuis inéén doen vallen.

We achten twee plekken geschikt, bepalen de tijdstippen en pendelen vervolgens heen en weer tussen de gemarkeerde plekken en de lokale bars. Als het donker wordt voelen we boven op de berg de winterse kou opkomen. Beneden ons zien we de oranje massa, door de lokale kranten ook wel omschreven als de Hollandse invasie, de schaatsbaan domineren.

Heerenveen, 15 februari 2007

De heer Amoraal woont vlakbij het station van Heerenveen. Als ik naar de deur loop wordt er al naar mij gezwaaid. Eénmaal binnen blijft de telefoon onophoudelijk rinkelen. Het is duidelijk dat de wereld iets wil van de heer Amoraal en dat hij dit niet als vanzelfsprekend ervaart.

RTL 4 blijkt de dag ervoor langs te zijn geweest. Aanleiding hiervoor waren tweeduizend knuffels die vanwege Valentijnsdag door een cameraploeg in de schijnwerpers zijn gezet. De knuffels zijn op het ijs van het Thialf-stadion gegooid tijdens de huldiging van Sven Kramer en Ireen Wüst en moeten een bestemming vinden voor het goede doel.

Dit televisiedebuut heeft zijn uitwerking niet gemist. De telefoon draait overuren en ik bespied bij de heer Amoraal een lichte paniek. De knuffels hebben inmiddels allemaal een bestemming gekregen en hij moet al de mensen die nu nog bellen teleurstellen. Ik ben gelukkig net op tijd om ze te fotograferen. De knuffels liggen in de garage te wachten op hun nieuwe bestemming. Ik pak meteen mijn camera uit. Ik zie maar twee knuffels met een handgeschreven kaartje. Ze zijn allebei gericht aan Sven Kramer.

Hilversum, 6 mei 2007

We hebben uitgezocht waar het monument voor Fortuyn op het Mediapark is , maar het valt niet mee om het te vinden. We worden gelukkig aangesproken door een aardige man van de bewaking, die ons gedrag enigszins verdacht vindt. Als we uitleggen waarvoor we komen, loopt hij met ons mee en wijst ons de plek van het monument. We blijken er al verschillende malen aan voorbij te zijn gelopen. Dat is ook niet zo verwonderlijk, aangezien het monument een plaquette is ter grootte van een stoeptegel.

Ik vraag meteen of hij ook toestemming kan regelen om vanaf het dak van een omliggend gebouw te fotograferen. Tien minuten later staan we op het dak en kijken uit op de plek waar Fortuyn is doodgeschoten. Een verdwaalde schoorsteen, een kale muur en een verzamelplek voor afval. Wat een treurnis en een onwaarschijnlijk decor om te sterven.

We wachten op de touringcar met Fortuynherdenkers. Er stappen een man of vijftig uit de bus van wie sommigen met vaandels. Ze lopen naar de gedenkplaat om bloemen te leggen. Ik zie dat de heer Nawijn het woord neemt en ik vraag mij af waar al die honderdduizenden zijn gebleven wier wereld, precies vijf jaar geleden, op zijn grondvesten stond te trillen.

Almere, 15 mei 2007

De voorzitter van de Beatles fanclub woont in Almere. Ik rijd altijd verkeerd in Almere (ik weiger om een Tom Tom aan te schaffen) en ik houd ook deze keer de traditie in stand. De voorzitter woont in een rijtjeshuis met voor- en achtertuin, maar alle voorzitters die ik heb gefotografeerd wonen in een rijtjeshuis met voor- en achtertuin, dus erg opzienbarend is dat niet.

De vrouw van Bertus doet open en laat ons binnen. We drinken koffie voordat we de werkkamer en de verzameling Beatles-spullen te zien krijgen. Bertus is een beetje verlegen, maar nu zijn verzameling het middelpunt is, merk ik daar niets meer van.

Hij is al decennia lang fan van de Beatles. Ik bewonder zijn trouw en zijn loyaliteit. Eeuwig verliefd op je jeugdliefde. Ik ben veel polygamer in mijn fanbeleving. Zelfs als puber hield ik van meerdere bands, schrijvers of acteurs tegelijk. Er waren wel periodes dat ik geobsedeerd was door een schrijver of een band, maar dat duurde nooit lang. Mijn idolen staan nooit lang op hun voetstuk. Ik gooi ze er met speels gemak van af, zodat hun plaats ingenomen kan worden door een ander idool.

Natuurlijk kunnen we niet om de dood van John Lennon heen en Bertus zijn verontwaardiging en ongeloof zijn nog steeds niet verdwenen. De naam van de moordenaar weigert hij uit te spreken. Als ik later thuis ga googelen en op een interview met Yoko Ono stuit uit begin 2000, valt het mij op dat zij Mark Chapman ook niet bij zijn naam noemt. Ze noemt hem structureel the subject.

Amsterdam, 18 augustus 2007

Yonah heeft de digitale camera ontdekt en richt de camera werkelijk op alles wat haar bezighoudt. Vanochtend had ze met mijn vriendin Kitty een parcours van een aantal stoelen en een tafel gemaakt in de voorkamer. Vervolgens klauterde ze met Wende over de obstakels heen, waarbij hun voeten de grond niet mochten raken. Ik was mijn digitale camera aan het opladen, wat Yonah natuurlijk niet ontging. Het is bijna onmogelijk om iets te doen zonder haar medeweten. Ze heeft alles in de gaten. Ze wilde natuurlijk de digitale camera om foto’s te maken. Eerst weigerde ik, maar na enig aandringen zei ik „Eéntje dan”. Maar het zijn altijd meerdere salvo's die ze afvuurt. Toen ik later keek wat ze gefotografeerd had, zag ik dat ze elke stap van het parcours zorgvuldig had vastgelegd. Ze had recht naar beneden gefotografeerd. Op elke foto zag ik haar roze sokjes prijken staande op een stoel of op een tafel. De laatste foto was een overzicht van het hele parcours. Wat een prachtige manier om haar werkelijkheid te ervaren.

Ik ging snel films inspoelen. Ik moest om 12 uur naar Lowlands waar ik nog nooit geweest was.

Amsterdam, 1 december 2007

Ik moet voor dit Hollands Dagboek een zelfportret maken. Ik vind dat altijd een ongemakkelijke opdracht. Mijn eerste idee was om een bevriend fotograaf te vragen mij te portretteren. Ik heb daarom Martine Stig gevraagd of zij de foto wilde maken. Zij moest echter opeens naar New York en komt pas terug na de deadline. Dan toch maar een zelfportret.

Voorheen heb ik mijn heil gezocht in de machinale aanpak. Op het Amstelstation stond een pasfoto-machine, die ook grote afdrukken fabriceerde. Ik gooide geld erin en keek dan afwachtend naar mijzelf in de spiegel. De flits kwam altijd eerder of later dan verwacht, maar dat mocht de pret niet drukken. Het resultaat was altijd verbluffend. Het was een interessante samenwerking, waarbij in het midden bleef hangen wie nou de regie voerde.

Ik denk dat ik het zelfportret in de kamer van Yonah ga maken. Zij heeft een prachtige kleur muur, dan is de helft van de foto al geslaagd.