Ben Bot blijft erbij: aanval op Irak was een vergissing

Oud-minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken gelooft nog steeds dat de invasie van Irak, in 2003, een vergissing was – ook al nam hij in 2005 in de Tweede Kamer een uitspraak terug die de indruk wekte dat hij er zo over dacht. Bot zegt dit vandaag in een interview met deze krant.

In het vraaggesprek noemt Bot het Amerikaanse plan voor een raketschild in Europa, waar het huidige kabinet mee heeft ingestemd, „onverstandig”. En de sancties tegen Iran moeten volgens de oud-minister worden afgezwakt, nu de Amerikaanse inlichtingendiensten stellen dat Teheran zijn kernwapenprogramma in 2003 heeft stopgezet.

„Met het mes op de keel werd ik gedongen dat terug te nemen”, zegt Bot over zijn omstreden uitspraak („waar ik nog steeds achter sta”) dat „de vraag gesteld kan worden of de invasie van Irak verstandig was”. Het kabinet-Balkenende II, waar Bot nog geen deel van uitmaakte, gaf in 2003 politieke steun aan de invasie van Irak onder leiding van de VS.

Bot werd op zijn uitlating aangesproken door premier Balkenende. „De premier was gewoon boos. Hij zei: je zal dit moeten redresseren, er zit niks anders op”, aldus de oud-bewindsman. „Ik zei: maar het is toch zo dat je als politicus zo eerlijk moet zijn dat je wil leren van de vergissingen die je hebt gemaakt?” Daarop had Balkenende gezegd, aldus Bot, „dat dat misschien in de studeerkamer allemaal wel waar was, maar dat de PvdA, die toen in de oppositie zat, er helemaal niet op uit was om lessen te trekken”.

„Hij zei: ‘De PvdA wil maar één ding en dat is rotzooi maken tegen het kabinet. En dat kan ik niet hebben, met alle economische hervormingsplannen die ik wil doorvoeren’. En daarin moest ik hem gelijk geven: dat was van groter belang voor Nederland.” Bot noemt de episode „vernederend, heel onplezierig”.

Verder zegt Bot, die in februari werd opgevolgd door zijn partijgenoot Verhagen, dat hij begrip heeft voor het verzet van de Russische regering tegen de bouw van een Amerikaans raketschild, waarvan onderdelen geplaatst worden in Polen en Tsjechië. Over het Amerikaanse argument dat het schild bedoeld is om Europa te beschermen tegen raketten uit Iran, zegt hij: „Die dreiging neem ik niet serieus.”

Over het Iraanse nucleaire programma zegt Bot: „Het is jammer dat de Amerikanen ook in deze kwestie weer meer wisten dan ze lieten blijken.” Hij vindt dat de westerse landen „nu eerder moeten aansturen op minder, dan op meer sancties”. Minister Verhagen bepleitte deze week juist nieuwe sancties tegen Iran.

Zaterdag&cetera: pagina 6