Balkenende bellen voor het slapen gaan

Jack de Vries (39) wordt de nieuwe staatssecretaris van Defensie. De voormalige spindoctor van het CDA volgt de Cees van der Knaap op, die burgemeester wordt van Ede. „Hij zal het spinnen nu achterwege moeten laten.”

De mannetjesmaker zelf op het pluche. Gistermiddag maakte premier Balkenende bekend dat Jack de Vries, de afgelopen jaren met stip de meest invloedrijke spindoctor van het Binnenhof, is voorgedragen als nieuwe staatssecretaris van Defensie. Hij volgt Cees van der Knaap op die per 1 januari is benoemd als burgemeester van Ede.

Met de aanstelling van de 39-jarige CDA’er De Vries wordt op Defensie de ene bijzondere vertrouweling van Balkenende ingeruild voor de andere. Zo blijft Balkenende op enkele honderden meters afstand van zijn eigen Torentje, aan het Plein waar het ministerie van Defensie is gevestigd, beschikken over een exclusieve politieke buddy. De nu vertrekkende Van der Knaap stond in Den Haag bekend als de informele ‘adjudant’ van Balkenende binnen het kabinet om ver buiten het werkterrein van Defensie het nodige regelwerk te verrichten rondom politiek brisante dossiers. Zo was in de kwestie rondom het ontslagrecht die de coalitie enkele weken geleden onder hoogspanning bracht, Cees – het oliemannetje – van der Knaap achter de schermen volop actief.

Jack de Vries, afgestudeerd politicoloog en bestuurskundige, is nog veel meer een persoonlijke vertrouweling annex regelaar van Balkenende. „Machtiger dan een minister”, noemden CDA’ers De Vries toen hij van 2002 tot 2005 op het ministerie van Algemene Zaken was ondergebracht als politiek adviseur van de premier. Daarvoor was de man die aan de landelijke politiek begon te ruiken als voorzitter van de jongerenorganisatie van het CDA, voorlichter van de Tweede Kamerfractie van de christen-democraten geweest. In 2005 werd De Vries campagneleider voor het CDA, maar hij bleef in die functie vrijwel dagelijks contact houden met Balkenende. ‘Ze bellen elkaar voor het slapen gaan’, zo gaat de mare in politiek Den Haag.

Als leider van de verkiezingscampagne van zijn partij wist De Vries vorig jaar met uit Amerika overgenomen technieken de opmars van PvdA-leider Wouter Bos te stoppen. In een radiodebat beschuldigde Balkenende de PvdA-lijsttrekker op instigatie van De Vries van gedraai en oneerlijkheid. Waarmee ook in de hoogste regionen van de Nederlandse politiek het verschijnsel ‘negative campaignin’ zijn intrede deed.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat binnen de PvdA de wenkbrauwen werden gefronst toen vorige week de naam van De Vries als nieuwe staatssecretaris begon rond te zingen. Maar ook binnen de CDA-fractie zetten enkelen vraagtekens bij het naar voren schuiven van een zo politiek geprofileerd figuur als De Vries. Voor de top van het ministerie van Defensie geldt dat met De Vries de directe lijn met de premier open blijft. Dat telt meer dan vakkennis, is de gedachte daar.

Want veel affiniteit met de portefeuille heeft de aanstaande staatssecretaris van Defensie die de woorden ‘communicatie en politiek’ bovenaan zijn website heeft staan, nooit getoond. Of het zou moeten zijn dat hij in 1994 als dienstplichtige nog twee jaar als beroepsmilitair bijtekende en actief werd in de voorlichting van de landmacht. „Bij uitstek geschikt omdat hij ervaring heeft bij Defensie”, zei Balkenende gisteren. En over hun bijzondere vertrouwensrelatie? „Ik weet precies wat ik aan hem heb.”

Als staatssecretaris zal De Vries zich vooral met personeel en materieel bezighouden, terwijl de grote zaken voorbehouden blijven aan minister Van Middelkoop. Het imago van ‘sluwe communicatiestrateeg’ kan hem zeker in zijn beginperiode in als staatssecretaris dwarszitten. Typerend was de zuinige reactie van het Tweede Kamerlid Joël Voordewind van de ChristenUnie, één van de drie coalitiepartijen: „Hij zal zich nu moeten bewijzen als staatssecretaris en het spinnen achterwege moeten laten’’.