‘Afghanistan zal als een feniks uit de as herrijzen’

Tweede Kamerleden kregen gisteren een dubbele bood- schap voorgeschoteld over de missie in Afghanistan.

Corruptie bij de Afghaanse politie? Geen last van, beweerde de Afghaanse minister van Defensie generaal Abdul Rahim Wardak gisteren blijmoedig. Nou ja, een heel klein beetje in de hogere rangen misschien, zei hij na de verbaasde reactie van de de Tweede Kamer. Training van het Afghaanse leger is nog zo’n succesverhaal van de generaal. „We hebben een steeds actiever, etnisch gebalanceerd leger dat gerespecteerd wordt door de bevolking.”

Het gaat zelfs zó goed met Uruzgan, aldus Wardak, dat hij denkt dat de Afghanen nog voor het aflopen van het Nederlandse mandaat in 2010 de leidende positie overnemen bij het handhaven van de veiligheid.

De hele vrijdag was gisteren ingeruimd voor een hoorzitting in de Tweede Kamer over het kabinetsbesluit om de missie tot 2010 te verlengen. Deze maand nog buigt de Kamer zich over de vraag of dat een verstandige beslissing is. De algemene verwachting is dat een meerderheid van de Kamer akkoord zal gaan. Toch waren er gisteren 25 experts uit Nederland en Afghanistan aan het woord om hún mening toe te lichten.

Kamerleden kregen een dubbele boodschap voorgeschoteld: van Wardak aan de ene kant – die over zijn land sprak alsof hij minister van Defensie van Zwitserland was – tot non-gouvernementele hulporganisaties en militaire vakbonden, die zich tegen verlenging van de missie keren.

De recent geïnstalleerde gouverneur Assadullah Hamdam hield er een genuanceerder opvatting op na dan zijn landgenoot Wardak, maar ook hij toonde zich positief. Hij riep de Kamer op in te stemmen met verlenging. „De veiligheidssituatie verbetert, zij het langzaam”, sprak hij via een tolk. Maar er gaat nog steeds veel verkeerd, aldus Hamdam. „Wij telen wel fruit, maar dat ligt vervolgens weg te rotten in opslagplaatsen omdat er geen markt is in Uruzgan om het fruit te verkopen.” Daarom is de voor de Talibaan lucratieve papaverteelt nog steeds de bron van inkomsten voor de inwoners van Uruzgan. Maar een markt is alleen mogelijk met een betrouwbare infrastructuur. En die ontbreekt na jaren van oorlog goeddeels, stelden deskundigen.

De NAVO-missie heeft als doel de Talibaan irrelevant te maken, zei de Nederlandse generaal Ton van Loon. Door alternatieven aan te dragen zal de bevolking gaan kiezen voor de Afghaanse regering en de NAVO, en zal het geen steun meer zoeken bij de Talibaan.

Maar de praktijk werd geïllustreerd door het Afghaanse parlementslid Shukrai Barakzai. „Een Afghaanse politieagent verdient 100 dollar per maand, een Talibaanstrijder 100 dollar per dag.” Dan is de keuze voor een arme Afghaan snel gemaakt, zei ze in vloeiend Engels.

Nog een tegenstrijdigheid: terwijl NAVO-civiele adviseur Daan Everts benadrukte hoe belangrijk het is om naast civiel ook militair aanwezig te blijven in Uruzgan (die zei dat er een domino-effect zal plaatsvinden onder andere NAVO-landen als Nederland besluit te vertrekken), verweet parlementslid Nuri Ulumi de NAVO dat deze teveel kijkt naar troepenaantallen. „We hebben geen extra soldaten nodig. We moeten nadenken over de vraag wáárom een Talibaanstrijder de trekker overhaalt en hoe we ervoor zorgen dat hij daar vanaf ziet. Dat is het ware probleem.”

Everts zei verder dat de internationale gemeenschap haar inspanningen in Afghanistan te weinig afstemt op de Afghanen zelf. Daarmee heeft de internationale gemeenschap tijd, geld en energie verloren. Militaire inspanningen, de wederopbouw en de diplomatie zijn niet altijd goed samengegaan. De SP en GroenLinks hielden donderdag een alternatieve hoorzitting, omdat ze van mening waren dat er gisteren te veel verklaarde voorstanders van de missie op de sprekerlijst stond.

Kritiek was er echter zeker, maar een stuk minder van de Afghanen zelf. Die hadden vooral lof voor de Nederlandse militairen. Alsof zij een wedstrijd hielden wie zich het positiefst over Nederland kan uitdrukken. „Het geweldige land Nederland mag trots op zichzelf zijn”, zei minister Wardak. Gouverneur Hamdam: „Ik wil het Nederlandse volk bedanken voor hun inzet in de strijd tegen terreur. Ons doel is gezamenlijk.”

Nog een keer wendde generaal Wardak zich tot de Kamerleden. „Afghanistan zal als een feniks uit de as herrijzen, tot over de besneeuwde bergtoppen van het land”, verzekerde hij ze.

Achtergronden over de missie op www.nrc.nl/Uruzgan