Wereld van stippen en strepen

Op 23 december 2003 maakte Henri Jacobs (1957) een van de eerste tekeningen voor zijn Journaal, een visueel dagboek dat hij eerder dat jaar was gestart. Met dunne zwarte lijntjes kraste hij een nachtelijk gebouw op het papier, met oplichtende ramen waarin een enkel menselijk silhouet te herkennen was. Nadat de tekening af was druppelde Jacobs er voorzichtig wat water op, zodat de inkt her en der weer vloeibaar werd en het leek of de kunstenaar zijn achterburen tijdens de donkere dagen voor Kerst vanachter een beregende ruit had zitten te begluren.

De tekening 23 dec. 2003 is de opmaat voor de tentoonstelling van Henri Jacobs bij Galerie Paul Andriesse. Daar hangt een min of meer chronologische selectie van de 374 ‘Journaaltekeningen’ die Jacobs tot nu toe heeft gemaakt. Soms wekelijks, soms dagelijks plaatst de kunstenaar een nieuw kunstwerk op zijn website.

Bij een dagboek denk je aan iets persoonlijks. Maar wie een sappig verslag van een kunstenaarsleven verwacht, komt bedrogen uit. Jacobs tekent geen verhalende voorstellingen of autobiografische gebeurtenissen. Zijn Journaal bestaat uit schetsen die er uitzien als bouwtekeningen of technische ontwerpen. Wat dat betreft is het sfeervolle en anekdotische werk 23 dec. 2003 een atypische tekening.

Met eindeloos geduld plaatst Jacobs keer op keer geometrische rasters op het tekenvel, waarna hij de vakjes met duizenden haarfijne arceringen invulling geeft. Zo ontstaan cilinders, schakels en radarwerken die ogen als futuristische motoronderdelen. Soms zijn de patronen louter decoratief, maar een volgende tekening kan opeens weer heel ruimtelijk zijn. Dan lijkt het of je de abstracte vormen zo van het papier kunt plukken.

Jacobs kan wekenlang in zijn stippelperiode zitten, om dan opeens op blokjes of golfjes over te stappen. Zwart-witte maanden worden afgewisseld met plotselinge kleurexplosies. Juist wanneer je denkt dat de kunstenaar zich steeds meer in een abstracte richting beweegt, doemen uit de cirkellijnen opeens rondborstige dames of hologige spoken op. Kronkellijnen worden Mondriaan-achtige bomen. En intussen is het handschrift van Jacobs steeds ijzingwekkend gelijkmatig en secuur – alsof er een computergestuurde robot aan het werk is geweest. Geen foutje te ontdekken.

Het heeft iets obsessiefs, dit werk, en juist dat maakt het zo intrigerend. Want wat bezielt een kunstenaar om zich dag in dag uit te verschuilen achter een zelf gecreëerde wereld van stipjes en streepjes? Welk systeem probeert hij met zijn tekeningen te vangen? Op dat soort vragen geeft hij geen antwoord. Dat maakt hem ongrijpbaar en des te interessanter.

Henri Jacobs. T/m 15 dec in Galerie Paul Andriesse, Withoedenveem 8, Amsterdam. Di t/m vr 11-18u, za 14-18u. Inl: 020-6236237